අන්තර්ජාලයේ ඔබ-මොබ සක්මන් කරන විට අහම්බයකින් මෙන් කිසියම් ලියවිල්ලක් නෙත ගැටිණ; එය සමාජවාදය පිළිබඳ ලියවුණකි.
කර්තෘ කවුදැයි සොයා බැලූ විට ඒ, අපේ සන් මිත්ර සුමුදු ගුරුගේ ය. ලිපිය උපුටා ගැනිම පිණිස සුමුදු ගුරුගේ ඇමතුවේ ඉන් අනතුරුව ය. එම අවස්ථාවේ ඔහු පැවසු දැ ඇසූ මා විමතියට පත් විය. ඒ, අන්කිසිවක් නිසා නොව ඔහුගේ මේ ලියවිල්ල, ඔහු විසින් ම ලියන ලද ''The Bible of Male Inferiority - Digging the Taproot of Patriarchy, up to Global Warming'' කෘතියේ සිංහල පරිවර්තනයේ කොටසක් බවයි.
එය මගේ විස්මය මතු නොව සතුට ද දෙගුණ තෙගුණ කරන්නක් විය. එම කොටස ද පිටු දොළහකින් සමන්විත විය. ඒ හේතුවෙන් ම එම කොට කොටස් තුනක් ලෙස මෙහි පළ කරන්නට අපි තීරණය කළෙමු.
මතු පළ වන්නේ එහි දෙවන කොටස ය.
සමාජ ධුරාවලිය සහ බල ගතිකත්වයන් කෙරෙහි පීතෘමූලිකත්වයේ බලපෑම (The Impact of Patriarchy on Social Hierarchies and Power Dynamics)
පීතෘමූලිකත්වය ප්රමුඛ සමාජ ක්රමයක් ලෙස ස්ථාපිත වීම, සමාජ ධුරාවලිය සහ බල ගතිකත්වයන්ගේ වර්ධනය කෙරෙහි දුරදිග යන බලපෑම් ඇති කළේය. පිරිමින් වඩ වඩාත් කාන්තාවන් ඇතුළු සම්පත් පාලනය කිරීම ආරම්භ කළ විට, ඔවුන් තමන් තුළම බලය තහවුරු කර ගැනීම ආරම්භ කල අතර, ධනය, තත්ත්වය සහ අධිකාරය කිහිප දෙනකුගේ අතේ සංකේන්ද්රණය වූ ස්තරීකෘත (stratified) සමාජ නිර්මාණය කළහ. මෙම මාරුව පිරිමි ආධිපත්යය තහවුරු කළා පමණක් නොව, ඉතිහාසය පුරා නොනැසී පවතින සමාජ අසමානතා සඳහා පදනම ද දැමී ය.
පීතෘමූලික සමාජවල, කාන්තාවන් පාලනය කිරීම සහ පුද්ගලික දේපළ ස්ථාපිත කිරීම සමාජ ධුරාවලියේ මතුවීම සමග සමීපව බැඳී තිබුණි. පිරිමින්: ඉඩම්, පශු සම්පත් හෝ කාන්තාවන් ලෙස ධනය රැස් කිරීමට පටන් ගත් විට, ඔවුන් සතු දේ මත පදනම්ව අන් අයගෙන් වෙනස් වීමට ද පටන් ගත්හ. මෙය සමාජ පන්ති නිර්මාණය කිරීමට හේතු වූ අතර, වැඩි සම්පත් සහ බලයක් ඇති අය සමාජ අනුපිළිවෙලෙහි ඉහළ ස්ථාන දැරූහ. විශේෂයෙන්ම, කාන්තාවන් අයිති කර ගැනීම තත්ත්වය පිළිබඳ ප්රධාන සලකුණක් බවට පත් වූ අතර, බලවත් පිරිමින් බොහෝ විට තමන්ගේ ධනය සහ බලපෑමේ සංකේතයක් ලෙස බිරිඳන් හෝ උපභාර්යාවන් කිහිප දෙනකු සිටින බවට පුරසාරම් දෙඩුවේ ය(Stone, 1977).
කුඩා ප්රභූ පිරිසක් තුළ මෙම බලය සංකේන්ද්රණය වීම සමස්ත සමාජයටම ප්රබල බලපෑමක් ඇති කළේය. පීතෘමූලික ව්යුහයන් වඩාත් තහවුරු වන විට, සමාජය තුළ ඉහළට යෑමේ අවස්ථා (social mobility) සීමා වූ අතර බලවතුන් සහ බල රහිත අය අතර පරතරය පුළුල් විය. පීතෘමූලික පද්ධති යටතේ දැනටමත් කොන් කර තිබූ කාන්තාවන්, අධිකාරී සහ බලපෑම් සහිත තනතුරුවලින් වඩ වඩාත් බැහැර කරනු ලැබීය. ඔවුන්ගේ භූමිකාවන් බොහෝ දුරට ගෘහස්ථ ක්ෂේත්රයට පමණක් සීමා වූ අතර, එහි දී ඔවුන්ගේ මූලික වගකීම් වූයේ දරුවන් බිහි කිරීම සහ නිවස කළමනාකරණය කිරීමයි; මෙය ඔවුන් ස්වාධීන පුද්ගලයන්ට වඩා "දේපළක්" ලෙස සලකන තත්ත්වය තවදුරටත් ශක්තිමත් කළේය (Lerner, 1986).
පීතෘමූලිකත්වයේ නැගීම සහ පිරිමි බලය තහවුරු කිරීම
පීතෘමූලික ක්රමය පවුල් සහ ප්රජාව තුළ බල ගතිකත්වය කෙරෙහි ද සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය. පවුල තුළ, පියා හෝ නිවසේ පිරිමි ප්රධානියා පරම අධිකාරිය දැරූ අතර, කාන්තාවන් සහ දරුවන් ඔහු ගේ කැමැත්තට අවනත වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරිණි. මෙම ධුරාවලිගත ව්යුහය පුළුල් සමාජ අනුපිළිවෙළ පිළිබිඹු කළ අතර, බලතල ඇති පිරිමින් බොහෝ විට බලහත්කාරයෙන් හෝ ප්රචණ්ඩත්වයෙන් තමන්ට පහළින් සිටින අය කෙරෙහි පාලනය ක්රියාත්මක කළහ. පාලනය පවත්වා ගැනීම සඳහා ප්රචණ්ඩත්වය භාවිතා කිරීම ගෘහස්ථ ක්ෂේත්රයට පමණක් සීමා නොවීය; එය දේශපාලන හා ආර්ථික ක්ෂේත්ර දක්වා ද ව්යාප්ත වූ අතර, එහි දී බලවත් පිරිමින් විරුද්ධත්වය මර්දනය කිරීමට සහ ඔවුන්ගේ ආධිපත්යය පවත්වා ගැනීමට ඔවුන්ගේ සම්පත් භාවිත කළහ (Walby, 1990).
පීතෘමූලික සමාජ පරිණාමය වන විට, මෙම බල ගතිකත්ව නීති, ආගමික මූලධර්ම සහ සංස්කෘතික භාවිත හරහා ආයතනගත විය. නීති පද්ධති බොහෝ විට සැලසුම් කර තිබුණේ පිරිමින්ගේ, විශේෂයෙන් ම බලතල ඇති අයගේ අවශ්යතා ආරක්ෂා කිරීමට වන අතර කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස සීමා කිරීමට ය. ආගමික ඉගැන්වීම් නිතරම කාන්තාවන් සහජයෙන්ම පිරිමින්ට වඩා පහත් ලෙස නිරූපණය කරමින් පීතෘමූලික සම්මත ශක්තිමත් කළ අතර, එමඟින් ඔවුන් යටත් කර ගැනීම සාධාරණීකරණය කළේ ය. ස්ත්රී පුරුෂ භූමිකා බලාත්මක කිරීම සහ කාන්තා යටහත් පහත්කම පරමාදර්ශී කිරීම වැනි සංස්කෘතික භාවිත, පිරිමි ආධිපත්යයේ සහ කාන්තා යටත් වීමේ චක්රය තවදුරටත් පවත්වා ගෙන ගියේය (Pateman, 1988).
පීතෘමූලිකත්වය මුල් බැස ගැනීම සහ එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඇති වූ සමාජ ධුරාවලිය මානව සමාජවල වර්ධනය කෙරෙහි ස්ථිර බලපෑමක් ඇති කළේය. පිරිමි ප්රභූ පිරිසකගේ අතේ බලය සංකේන්ද්රණය වීම කාන්තාවන් ගේ අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස මර්දනය කළා පමණක් නොව, වඩාත් සමානාත්මතා සහ සාධාරණ සමාජයන් වර්ධනය වීමට ද බාධාවක් විය. පීතෘමූලික පද්ධතිවල උරුමය අදටත් ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවයන් පැවතීම, කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්රචණ්ඩත්වය පැතිරීම සහ කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සවිබල ගැන්වීම සඳහා පවතින අඛණ්ඩ අරගලය තුළින් දැකගත හැකිය.
අවසාන වශයෙන්, පීතෘමූලිකත්වයේ නැගීම සහ පිරිමි බලය තහවුරු කිරීම මානව සමාජ කෙරෙහි ප්රබල හා දිගුකාලීන බලපෑමක් ඇති කළ සමාජ ධුරාවලි නිර්මාණය කළේ ය. පීතෘමූලික පද්ධති සමාජ, ආර්ථික සහ දේශපාලන ව්යුහ හැඩගස්වා ඇති ආකාරය පරීක්ෂා කිරීමෙන්, මෙම පද්ධති බිඳ දැමීමට සහ වඩාත් සාධාරණ හා සමානාත්මතා ලෝකයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කරන අය මුහුණ දෙන අභියෝග අපට වඩා හොඳින් තේරුම් ගත හැකි ය.
මතු සම්බන්ධයි
සමාජවාදය සහ පීතෘමූලිකත්වයේ අන්තර් සම්බන්ධය (The Intersection of Socialism and Patriarchy)
සමාජවාදය න්යායාත්මකව ධනය සහ බලය සමානව බෙදා හරින පන්ති රහිත සමාජයක් නිර්මාණය කිරීම අරමුණු කළ ද, පීතෘමූලික වටිනාකම් නොනැසී පැවතීම බොහෝ විට මෙම අරමුණු පළුදු කර ඇත. සමානාත්මතාවය පිළිබඳ විප්ලවීය වාචාලකම් තිබියදීත්, බොහෝ සමාජවාදී රාජ්යයන් මානව සමාජය තුළ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති ගැඹුරින් මුල් බැසගත් ස්ත්රී පුරුෂ ධුරාවලිය සම්පූර්ණයෙන් ම බිඳ දැමීමට අරගල කර ඇත. පිරිමි ආධිපත්යයේ සහ කාන්තා යටත් කිරීමේ මූලයන් හඳුනා ගැනීමට අපොහොසත් වීම සමාජවාදී පද්ධතිවල අඩුපාඩු සඳහා දායක වී ඇත.
සමාජවාදී න්යාය තුළ, පුද්ගලික දේපළ අහෝසි කිරීම පන්ති රහිත සමාජයක් සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා කේන්ද්රීය වේ. කෙසේ වෙතත්, මාතෘ මූලික සමාජවල සිට පීතෘමූලික ව්යුහයන් වෙත ඓතිහාසික සංක්රමණය යන්නෙන් අදහස් කළේ, පුද්ගලික දේපළවල පළමු ආකාරය ලෙස කාන්තාවන් පිරිමින්ගේ පාලනයට සහ අයිතියට යටත් වූ බවයි. මෙම අයිතිය සමාජ හා ආර්ථික ක්ෂේත්ර දක්වා ව්යාප්ත වූ අතර, එහි දී කාන්තාවන් කෙරෙහි පිරිමින් ගේ ආධිපත්යය ඔවුන් ගේ ද්රව්යමය සම්පත් පාලනය සමග බැඳී ගියේ ය (Engels, 1884). පුද්ගලික දේපළ අහෝසි කළ හෝ අවම කළ සමාජවාදී රාමුවක් තුළ පවා, යටින් පවතින පීතෘමූලික මානසිකත්වය පැවති අතර, එය ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතා අඛණ්ඩව පැවතීමට හේතු විය.
බොහෝ සමාජවාදී රාජ්යයන් තුළ, ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය පිළිබඳ වාචාලකම බොහෝ විට ප්රායෝගික යථාර්ථය සමග ගැටුණි. කාන්තාවන්ට රැකියා ක්ෂේත්රයට සහභාගී වීමට දිරිගැන්වීම් ලබා දුන් අතර පිරිමින්ට සමාන නීතිමය අයිතිවාසිකම් ලබා දුන් නමුත්, ගෘහස්ථ ක්ෂේත්රය සමාජවාදී ප්රතිසංස්කරණවලින් බොහෝ දුරට ස්පර්ශ නොවී පැවතුණි. සාම්ප්රදායික ස්ත්රී පුරුෂ භූමිකා එලෙස ම පැවති අතර, දරුවන් ඇති දැඩි කිරීමේ සහ නිවස කළමනාකරණය කිරීමේ මූලික වගකීම කාන්තාවන් දිගටම දැරූහ. මෙම ශ්රම බෙදීම ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවය පවත්වා ගත්තා පමණක් නොව, සමානාත්මතා සමාජයක යැයි කියනු ලබන තත්ත්වයක වුව ද කාන්තාවකගේ මූලික භූමිකාව නිවස තුළ බව පවසන පීතෘමූලික සංකල්පය තවදුරටත් ශක්තිමත් කළේය (Bebel, 1879).
පුළුල් සමාජවාදී ව්යාපෘතිය දුර්වල වූයේ ඇයි...?
තවද, බොහෝ සමාජවාදී රාජ්යවල නායකත්ව ව්යුහයන් ප්රධාන වශයෙන් පිරිමි ආධිපත්යය සහිත විය. පිරිමි නායකයින් කිහිප දෙනෙකුගේ අතේ බලය සංකේන්ද්රණය වීම, සමාජවාදය විසින් තුරන් කිරීමට උත්සාහ කළ පීතෘමූලික බල ගතිකත්වය ම පිළිබිඹු කළේය. මෙම නායකයින් බොහෝ විට පිරිමි ශ්රේෂ්ඨත්වය තහවුරු කරන සමාජ සම්මතවලට අභියෝග කිරීමට අපොහොසත් වූ අතර, එමගින් පීතෘමූලික වටිනාකම් සමාජවාදී පාලන ව්යුහයට කාන්දු වීමට ඉඩ සැලසී ය. එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන්, පිරිමි ආධිපත්යය සහිත බල ව්යුහ පැවතීම නිසා සමානාත්මතාව පිළිබඳ සමාජවාදී පොරොන්දුව අඩාල විය (Sacks, 1979).
මෙම ස්ත්රී පුරුෂ බල ගතිකත්වයන් හඳුනා ගැනීමට අපොහොසත් වීම බොහෝ අවස්ථාවල දී සමාජවාදයේ සමස්ත අසාර්ථකත්වයට දායක විය. සමාජ ධුරාවලි යටින් පවතින ගැඹුරින් මුල් බැසගත් පීතෘමූලික වටිනාකම් නොසලකා හැරීමෙන්, සමාජවාදී රාජ්යයන්ට ඔවුන් ගේ සමානාත්මතාවය සහ යුක්තිය පිළිබඳ අරමුණු සම්පූර්ණයෙන් ම සාක්ෂාත් කර ගැනීමට නොහැකි විය. පිරිමි ආධිපත්යය පැවතීම කාන්තාවන් ගේ තත්ත්වය පළුදු කළා පමණක් නොව, පුළුල් සමාජවාදී ව්යාපෘතිය දුර්වල කළ අතර, එය බොහෝ සමාජවාදී පාලන තන්ත්රවල අවසාන බිඳවැටීමට හෝ පරිවර්තනයට හේතු විය (Kelly, 1986).
අවසාන වශයෙන්, සමාජවාදය සහ පීතෘමූලිකත්වයේ අන්තර් සම්බන්ධය මගින් සැබෑ සමානාත්මතා සමාජයක් ගොඩනැගීමට උත්සාහ කිරීමේදී ඇති වන සංකීර්ණතා හෙළි කරයි. සමාජවාදය පන්ති භේද තුරන් කිරීම අරමුණු කළ ද, සමාජ ව්යුහය තුළ ගැඹුරින් තැන්පත් වී ඇති ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවයන් ආමන්ත්රණය කිරීමට එය බොහෝ විට අපොහොසත් විය. සමාජවාදී රාජ්යයන් තුළ පීතෘමූලික වටිනාකම් පැවතීම ඒවායේ අවසාන අසාර්ථකත්වයට දායක වූ අතර, පන්ති සහ ස්ත්රී පුරුෂ ධුරාවලිය යන දෙකම ආමන්ත්රණය කරන වඩාත් පුළුල් සමානාත්මතා ප්රවේශයක අවශ්යතාවය මෙයින් අවධාරණය කෙරේ.
අසාර්ථක වූ සමාජවාදී රාජ්යයන් පිළිබඳ සිද්ධි අධ්යයනය (Case Studies of Failed Socialist States)
සමාජවාදයේ අසාර්ථකත්වය සහ පීතෘමූලික ව්යුහයන් පැවතීම අතර ඇති සහසම්බන්ධය තවදුරටත් වටහා ගැනීමට නම්, ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවය පුළුල් පද්ධතිමය ගැටලුවලට දායක වූ නිශ්චිත සමාජවාදී රාජ්යයන් පිළිබඳ සිද්ධි අධ්යයන අපට පරීක්ෂා කළ හැකි ය. සෝවියට් සංගමය, මාඕ සේතුං යටතේ පැවති චීනය සහ නැගෙනහිර යුරෝපීය සමාජවාදී රාජ්ය පීතෘමූලික වටිනාකම් නොනැසී පැවති ආකාරය සහ එම පාලන තන්ත්රවල ප්රතිඵලවලට ඒවා බලපෑ ආකාරය පිළිබඳ වටිනා අවබෝධයක් ලබා දෙයි.
1. සෝවියට් සංගමය (The Soviet Union)
සෝවියට් සංගමය බොහෝ විට අසාර්ථක වූ සමාජවාදී රාජ්යයක ප්රමුඛතම උදාහරණය ලෙස දක්වනු ලැබේ. කාන්තාවන් ගෘහස්ථ දාසභාවයෙන් මුදා ගැනීම සහ ඔවුන් රැකියා ක්ෂේත්රයට සම්බන්ධ කර ගැනීම සඳහා මුල්කාලීනව ප්රතිපත්තිමය කැපවීමක් තිබුණ ද, එහි යථාර්ථය වඩාත් සංකීර්ණ විය. සෝවියට් රජය ගබ්සාව නීතිගත කිරීම, මාතෘ නිවාඩු ලබා දීම සහ දේශපාලනයට හා කර්මාන්තවලට කාන්තාවන් සම්බන්ධ කර ගැනීම දිරිමත් කිරීම යනාදි ප්රගතිශීලී පියවර හඳුන්වා දුන්නේය (Lapidus, 1978). කෙසේ වෙතත්, සෝවියට් සමාජය තුළ අඛණ්ඩව පැවති ගැඹුරින් මුල් බැසගත් පීතෘමූලික ආකල්ප නිසා මෙම පියවර බොහෝ විට අඩාළ විය.
කාන්තාවන් ගෙන් සේවකයා සහ ගෘහණිය යන ද්විත්ව භූමිකාව ඉටු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන ලද අතර, මෙය බොහෝ විට "ද්විත්ව බර" (double burden) ලෙස හැඳින්වේ (Buckley, 1989). කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ රජයේ ඉහළ මට්ටම් පිරිමින් විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ අතර, දේශපාලනයට කාන්තාවන් ගේ සහභාගීත්වය බොහෝ දුරට සංකේතාත්මක වූ අතර සැබෑ බලයක් ඇති තනතුරුවලට පත්වූයේ ඉතා සුළු පිරිසකි. කාන්තාවන් තම වෘත්තියට වඩා පවුල් වගකීම්වලට ප්රමුඛත්වය දිය යුතුය යන අඛණ්ඩ අපේක්ෂාව නිසා ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවයන් තවදුරටත් තහවුරු වූ අතර සැබෑ සමානාත්මතාවය සාක්ෂාත් කර ගැනීම දුෂ්කර විය (Goldman, 1993).
සමාජයේ පීතෘමූලික පදනම ආමන්ත්රණය කිරීමට අපොහොසත් වීම සෝවියට් රාජ්යය මුහුණ දුන් පුළුල් ගැටලුවලට දායක විය. පාලන තන්ත්රය ආර්ථික අකාර්යක්ෂමතාව, දූෂණය සහ දේශපාලන මර්දනය සමඟ අරගල කරන විට, ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවය අඛණ්ඩව පැවතීම සමානාත්මතාවය සහ යුක්තිය පිළිබඳ පොරොන්දු ඉටු කිරීමට පද්ධතියට ඇති නොහැකියාවේ තවත් එක් දර්ශකයක් බවට පත් විය. 1991 දී සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීම එක් යුගයක අවසානය සනිටුහන් කළ නමුත්, එහි අසාර්ථක සමාජවාදී අත්හදා බැලීමේ ස්ත්රී පුරුෂ භාවය පදනම් කරගත් උරුමයන් පශ්චාත්-සෝවියට් රාජ්යයන් තුළ අදටත් දැනේ.
2. මාඕ සේතුං යටතේ චීනය (China Under Mao Zedong)
මාඕ සේතුං යටතේ පැවති චීනය ද බලගතු සිද්ධි අධ්යයනයක් සපයයි. මාඕගේ 'මහා පිම්ම' (Great Leap Forward) සහ 'සංස්කෘතික විප්ලවය' (Cultural Revolution) වැනි ප්රතිපත්ති චීන සමාජය පරිවර්තනය කිරීම සහ ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවය ඇතුළු සාම්ප්රදායික ධුරාවලි තුරන් කිරීම අරමුණු කර ගත් ඒවා විය. "කාන්තාවන් අහසින් අඩක් උසුලයි" යන අදහස කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විසින් ප්රවර්ධනය කරන ලද අතර, රැකියා ක්ෂේත්රය සහ දේශපාලන ජීවිතය සඳහා කාන්තාවන්ගේ සහභාගීත්වය වැඩි කිරීමට සැලකිය යුතු උත්සාහයන් ගන්නා ලදී (Croll, 1978). කෙසේ වෙතත්, සෝවියට් සංගමයේ මෙන්ම මෙම උත්සාහ බොහෝ විට මතුපිටින් සිදු වූ ඒවා වූ අතර චීන සමාජය තුළ පැවති ගැඹුරින් මුල් බැසගත් පීතෘමූලික සම්මත බිඳ දැමීමට ඒවා අපොහොසත් විය.
සාම්ප්රදායික වටිනාකම් විශේෂයෙන් ශක්තිමත් වූ ග්රාමීය ප්රදේශවල කාන්තාවන් දිගට ම පිරිමින්ට යටත් පිරිසක් ලෙස සලකනු ලැබීය. කෘෂිකර්මාන්තය සාමූහිකකරණය කිරීම, කාන්තාවන් ගෘහස්ථ ශ්රමයේ වෙහෙසෙන් මුදා ගැනීමට අදහස් කළ ද, අඩු නිපුණතා සහිත සහ අඩු වැටුප් සහිත රැකියා සඳහා කාන්තාවන් යෙදවීමෙන් බොහෝ විට ස්ත්රී පුරුෂ භේදය ශක්තිමත් කළේය (Andors, 1983). මීට අමතරව, ප්රජනනය සහ පවුල් ජීවිතය තුළ කාන්තාවගේ භූමිකාව පිළිබඳ අවධාරණය තදින් පැවති අතර එය අනෙකුත් ක්ෂේත්රවල දියුණු වීමට ඔවුන්ට තිබූ අවස්ථා සීමා කළේය.
සංස්කෘතික විප්ලවය තත්ත්වය තවත් සංකීර්ණ කළේය. එය පැරණි සම්ප්රදායන්ට අභියෝග කිරීමට උත්සාහ කළද, එය පුළුල් අවුල් සහගත තත්ත්වයකට, මර්දනයට සහ ප්රචණ්ඩත්වයට මඟ පෑදූ අතර කාන්තාවන් බොහෝ විට අපයෝජනයට ලක් විය. කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළම පැවති පීතෘමූලික ව්යුහ බොහෝ දුරට නොවෙනස්ව පැවති අතර, තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලීන්හි පිරිමි නායකයින් ප්රමුඛ විය. විප්ලවීය න්යාය පත්රය තුළට ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය සම්පූර්ණයෙන් ම ඒකාබද්ධ කිරීමට අපොහොසත් වීම චීන සමාජවාදී පද්ධතියේ අවසාන එකතැන පල්වීමට සහ පරිවර්තනයට දායක විය.
3. නැගෙනහිර යුරෝපීය සමාජවාදී රාජ්යයන් (Eastern European Socialist States)
නැගෙනහිර ජර්මනිය, පෝලන්තය සහ හංගේරියාව බඳු නැගෙනහිර යුරෝපයේ සමාජවාදී රාජ්යයන් ද සමාජවාදය සහ පීතෘමූලිකත්වයේ අන්තර් සම්බන්ධය සමඟ පොරබැදුවේය. මෙම රාජ්යයන් ත්යාගශීලී මාතෘ නිවාඩු, රජය විසින් අරමුදල් සපයන ළමා සුරැකුම් මධ්යස්ථාන සහ රැකියා ක්ෂේත්රය තුළ කාන්තාවන් ගේ නියෝජනය වැඩි කිරීමේ උත්සාහ ඇතුළු ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාව ළඟා කර ගැනීම අරමුණු කරගත් ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කළේය (Watson, 1993). කෙසේ වෙතත්, සාම්ප්රදායික ස්ත්රී පුරුෂ භූමිකාවන් නොනැසී පැවතීම සහ දේශපාලන හා ආර්ථික පද්ධතිවල පිරිමි ආධිපත්යය නිසා මෙම ප්රතිපත්ති බොහෝ විට අඩාළ විය.
උදාහරණයක් ලෙස නැගෙනහිර ජර්මනියේ, රජය ආර්ථික වර්ධනය සහ සමාජ සමානාත්මතාවය ළඟා කර ගැනීමේ මාධ්යයක් ලෙස කාන්තා රැකියා ප්රවර්ධනය කළේය. එසේ වුව ද, කාන්තාවන් ගෙන් තවමත් බහුතරයක් ගෘහස්ථ කාර්යයන් ඉටු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන ලද අතර එය සුපුරුදු "ද්විත්ව බරට" මඟ පෑදුවේය. එපමණක් නොව, සමාජවාදී එක්සත් පක්ෂය (Socialist Unity Party) තුළ පිරිමි නායකයින් ප්රමුඛ වූ බැවින් කාන්තාවන් ගේ දේශපාලන නියෝජනය සීමිත විය (Rueschemeyer, 1998). 1980 දශකයේ අග භාගයේ සහ 1990 දශකයේ මුල් භාගයේ නැගෙනහිර යුරෝපයේ සමාජවාදී පාලන තන්ත්ර අවසානයේ බිඳවැටීමෙන් පෙන්නුම් කළේ සමාජ හා ආර්ථික ජීවිතය හැඩගැස්වූ පීතෘමූලික සම්මතවලට සම්පූර්ණයෙන් ම විසඳුම් සෙවීමට මෙම රාජ්යයන් අපොහොසත් වූ බවයි.
සමාජවාදී පරමාදර්ශවල පරිහානිය සහ පුරුශාධිපත්යය නොනැසී පැවතීම (The Decline of Socialist Ideals and the Persistence of Male Superiority)
විශේෂයෙන්ම 20 වන සියවසේ අගභාගයේ දී සමාජවාදී පරමාදර්ශ පිරිහීම, මෙම පද්ධති තුළ පිරිමි ශ්රේෂ්ඨත්වය සහ පීතෘමූලික ව්යුහයන් නොනැසී පැවතීම සමඟ සමීපව සම්බන්ධ කළ හැකිය. සමානාත්මතාවය සහ නිදහස පිළිබඳ පොරොන්දු තිබියදීත්, බොහෝ සමාජවාදී රාජ්යයන් පීතෘමූලික සම්මතයන් බිඳ දැමීමට අවශ්ය රැඩිකල් වෙනස්කම් සම්පූර්ණයෙන්ම ක්රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වූ අතර එය ඔවුන්ගේ අවසාන පරිහානියට හේතු විය.
1. ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය පාවා දීම
සමාජවාදයේ ප්රධාන පොරොන්දුවක් වූයේ කාන්තාවන් ඇතුළු සියලු ම පීඩිත කණ්ඩායම් නිදහස් කිරීමයි. කාල් මාක්ස් සහ ෆ්රෙඩ්රික් එංගල්ස් යනාදි මුල්කාලීන සමාජවාදී චින්තකයින් තර්ක කළේ ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවය ධනේශ්වර සූරාකෑමේ මූලික අංගයක් බවත් සැබෑ සමාජවාදය කාන්තාවන් ගේ විමුක්තිය ගෙන එනු ඇති බවත් ය. එංගල්ස් ඔහුගේ 'පවුල, පුද්ගලික දේපළ සහ රජයේ සම්භවය' කෘතියේ පුද්ගලික දේපළ වර්ධනය වීමේදී, සහ කාන්තාවන් යටත් කර ගැනීමේදී පීතෘමූලිකත්වයේ භූමිකාව අවධාරණය කළ අතර ධනවාදය පෙරළා දැමීමෙන් පීතෘමූලික ව්යුහ ද බිඳ වැටෙනු ඇති බව යෝජනා කළේය (Engels, 1884).
කෙසේ වෙතත්, ප්රායෝගිකව සමාජවාදී රාජ්යයන් බොහෝ විට මෙම පරමාදර්ශයන්ට අනුකූලව ජීවත් වීමට අපොහොසත් විය. ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය ප්රවර්ධනය කිරීමට මූලික උත්සාහ තිබුණ ද, නායකත්වය සහ පුළුල් සමාජය තුළ පවතින පීතෘමූලික ආකල්ප නිසා මේවා නිතරම අඩාළ විය. නිදසුනක් වශයෙන් සෝවියට් සංගමයේ කාන්තාවන්ට විධිමත් සමානාත්මතාව ලබා දී රැකියා ක්ෂේත්රයට සහභාගී වීමට දිරිගැන්වූවත්, කාන්තාවන් ගෘහස්ථ ක්ෂේත්රයට පමණක් සීමා කළ සාම්ප්රදායික ස්ත්රී පුරුෂ භූමිකාවලට අභියෝග කිරීමට රජය කළේ ඉතා සුළු දෙයකි (Lapidus, 1978). මෙහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන්, දේශපාලන සහ ආර්ථික ජීවිතයට සම්පූර්ණයෙන් සහභාගී වීමට කාන්තාවන්ට දිගටම සැලකිය යුතු බාධාවලට මුහුණ දීමට සිදු විය.
ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය පාවා දීම සෝවියට් සංගමයට පමණක් සීමා නොවීය. චීනයේ, මාඕ සේතුං ගේ ප්රසිද්ධ ප්රකාශය තිබියදීත්, ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය යථාර්ථයකට වඩා සටන් පාඨයකට සීමා විය. කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්රතිපත්ති බොහෝ විට සාම්ප්රදායික ස්ත්රී පුරුෂ භූමිකා ශක්තිමත් කළ අතර පොදු සහ පෞද්ගලික ක්ෂේත්ර දෙකේ දී ම කාන්තාවන් දිගට ම කොන් කරනු ලැබීය (Croll, 1978). සමාජවාදී රාජ්යයන් තුළ පිරිමි ශ්රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳ ගැටලුවට අවංකව විසඳුම් සෙවීමට අපොහොසත් වීම, සමාජවාදී පරමාදර්ශ ඛාදනය වීමට සහ වරක් මෙම අරමුණට සහය දුන් බොහෝ දෙනකු ගේ කලකිරීමට දායක විය.
2. සමාජවාදී පරිහානිය තුළ පීතෘමූලික නායකත්වයේ භූමිකාව
සමාජවාදී රාජ්යයන් තුළ පිරිමි ආධිපත්යය සහිත නායකත්වය අඛණ්ඩව පැවතීම ද ඒවායේ පරිහානියට සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. සමානාත්මතාවය පිළිබඳ වාචාලකම් තිබියදීත්, බොහෝ සමාජවාදී රාජ්යවල දේශපාලන නායකත්වය අතිමහත් ලෙස පිරිමි නියෝජනයෙන් සමන්විත වූ අතර, තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලි බොහෝ විට ඒකාධිපති ස්වභාවයක් ගත් අතර සැබෑ ප්රජාතන්ත්රවාදී සහභාගීත්වයක් එහි නොවීය. මෙම පීතෘමූලික නායකත්ව විලාසය කාන්තාවන් ඈත් කළා පමණක් නොව, බොහෝ සමාජවාදී පාලන තන්ත්ර පීඩාවට පත් කළ දූෂණය, අකාර්යක්ෂමතාව සහ මර්දනය යනාදි පුළුල් ගැටලුවලට ද දායක විය.
නිදසුනක් වශයෙන් සෝවියට් සංගමයේ පිරිමි ආධිපත්යය සහිත නායකත්වයේ අතේ බලය සංකේන්ද්රණය වීම රහස්යභාවය, දූෂණය සහ මර්දනය පිළිබඳ සංස්කෘතියකට මග පෑදූ අතර එය අවසානයේ රජයේ නීත්යානුකූලභාවය පළුදු කළේය (Gorbachev, 1987). සැබෑ ප්රජාතන්ත්රවාදී සහභාගීත්වයක් නොමැතිකම සහ පීතෘමූලික වටිනාකම් අඛණ්ඩව පැවතීම නිසා පුරවැසියන් ගේ අවශ්යතා සහ අභිලාෂවලට ඵලදායී ලෙස ප්රතිචාර දැක්වීමට රජයට අපොහොසත් වූ අතර එය එහි අවසාන බිඳවැටීමට දායක විය.
එලෙස ම චීනයේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පිරිමි ආධිපත්යය සහිත නායකත්වය මහා පිම්ම සහ සංස්කෘතික විප්ලවයේ අසාර්ථකත්වයන්හි ප්රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ අතර මේ දෙකෙහිම ප්රතිඵල චීන ජනතාවට විනාශකාරී විය (Meisner, 1999). පිරිමි ශ්රේෂ්ඨත්වය සහ පීතෘමූලික පාලනය පිළිබඳ යටින් පවතින ගැටලුවලට විසඳුම් සෙවීමට අපොහොසත් වීම චීනයේ සමාජවාදී පරමාදර්ශ පිරිහීමට තුඩු දුන් පුළුල් ගැටලුවලට දායක විය.
3. කාන්තා ව්යාපාර කෙරෙහි බලපෑම
සමාජවාදී රාජ්යයන් තුළ පිරිමි ශ්රේෂ්ඨත්වය නොනැසී පැවතීම කාන්තා ව්යාපාර කෙරෙහි ද සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය. බොහෝ අවස්ථාවල දී සමාජවාදී ආණ්ඩු ස්වාධීන කාන්තා ව්යාපාර තම පාලනයට නතු කර ගත් අතර (co-opted) හෝ මර්දනය කළේය; රජය දැනටමත් ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාවය පිළිබඳ ගැටලුවලට විසඳුම් සොයමින් සිටින බව ඔවුන් තර්ක කළහ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස කාන්තා හඬ කොන් කිරීමටත් සමාජවාදී ව්යාපෘතිය තුළ පීතෘමූලික සම්මත තහවුරු වීමටත් ඉඩ සැලසුණි.
සෝවියට් සංගමයේ නිල කාන්තා සංවිධානය වූ සෙනොට්ඩෙල්සෝවියට් සංගමයේ නිල කාන්තා සංවිධානය වූ සෙනොට්ඩෙල් (Zhenotdel) 1930 දී විසුරුවා හරින ලද අතර ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාව දැනටමත් සාක්ෂාත් කර ඇති බව රජය තර්ක කළේය (Buckley, 1989). මෙම තීරණය ස්වාධීන කාන්තා ක්රියාකාරීත්වය ඵලදායී ලෙස නිහඬ කළ අතර කාන්තා ගැටලු පුළුල් සමාජවාදී අරමුණුවලට වඩා ද්විතියික ය යන අදහස ශක්තිමත් කළේය. සමාජවාදී රාජ්යයන් තුළ ශක්තිමත්, ස්වාධීන කාන්තා ව්යාපාරයක් නොමැතිකම නිසා පැවති පීතෘමූලික ව්යුහයන්ට අභියෝග කිරීම දුෂ්කර වූ අතර එය මෙම පාලන තන්ත්රවල පුළුල් අසාර්ථකත්වයට දායක විය.
නැගෙනහිර යුරෝපයේ ද කාන්තා ව්යාපාර රජය විසින් තම පාලනයට නතු කර ගැනීම හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම මර්දනය කිරීම සිදු විය. බිම් මට්ටමේ ක්රියාකාරීත්වයකින් තොරව රජයේ මැදිහත්වීමෙන් පමණක් ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය ලබා ගැනීමට අවධානය යොමු කිරීම නිසා සමාජය තුළ පවතින පීතෘමූලික සම්මතයන්ට අභියෝග කිරීමට කාන්තාවන්ට තිබූ හැකියාව සීමා විය (Watson, 1993). කාන්තා ව්යාපාර මෙලෙස රජයේ පාලනයට නතු කර ගැනීම නිසා පිරිමි ශ්රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳ ගැටලුවට සම්පූර්ණයෙන් විසඳුම් සෙවීමට සමාජවාදී රාජ්යයන් අපොහොසත් වූ අතර එය සමස්ත සමාජවාදී ව්යාපෘතිය දුර්වල කළේ ය.
මතු සම්බන්ධයි
සබැඳි ලිපි
