විචාර

මිනිස් හිත් කියන්නේ අභිරහස් සාගරයකට ය. පිටතට සන්සුන්ව පෙනෙන දිය පෘෂ්ඨයක් යට හුස්ම හිරකරවන සුළි සුළං සහ අඳුරු ගාම්භීර ගැඹුරක් සැඟවී තිබෙන්නට පුළුවන. විශේෂයෙන් ම ආදරය, විවාහය සහ විශ්වාසය නමැති පදනම මත ගොඩනැගෙන සබඳතා ඇතුළත ස්ත්‍රියක ගේ සිත විඳවන නිහඬ පීඩනය සමාජයට පෙනෙන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි.

ප්‍රභානි තෙන්නකෝන් ගේ ‘තවත් එක් බිරිඳක්’ නවකතාව යනු, අන්න ඒ අඳුරු ගැඹුර විනිවිද යමින්, ස්ත්‍රී ආත්මයක බිඳවැටීම, විඳදරාගැනීම සහ අවසානයේ ඇය තමා ගේ සැබෑ ආත්මඅභිමානය සොයා යන අයුරු හෘදයාංගමව මෙන්ම මනෝවිද්‍යාත්මකව ද ආලෝකමත් කරන අපූර්ව සාහිත්‍ය නිර්මාණයකි.

වංචනික සහකරුවෙක්

පවන් නමැති චරිතය තුළින් දිගහැරෙන්නේ නූතන සමාජයේ අපට නිතර මුණගැසෙන, එහෙත් හඳුනාගැනීමට අපහසු ‘විෂ සහිත පෞරුෂයක’ ස්වරූපය යි. තමා ගේ මූල්‍යමය සහ පෞද්ගලික අවශ්‍යතා උදෙසා ගෑනු හිත් දෙකක් සමඟ එකවර සූදුවේ යෙදෙන පවන්, තමා ගේ සැබෑ ස්වරූපය සහ ද්විත්ව ජීවිතය එළිදරව් වූ මොහොතේදී පවා පසුතැවෙන්නේ නැත.

මනෝවිද්‍යාත්මකව ඉතා කෲර සංකල්පයක් වන ‘ගෑස්ලයිටින්’ හෙවත් තමා කළ වරදින් මිදීමට අනික් පාර්ශ්වයේ මානසික මට්ටම හෙළාදැකීම පවන් විසින් මාෂි හමුවේ අතිශය පහත් ලෙස භාවිත කරයි. "ඔයාට තියෙන්නේ ලොකුකමක්, ඊගෝ එකක්... ඔයාට පිරිමියෙක් ඕන සෙක්ස්වලට විතරයි... ධනුකත් ඔයාව අතහැරියේ ඔය ලොකුකම නිසයි," යනුවෙන් කියමින් පවන් උත්සාහ කරන්නේ මාලීගේ අතීත මානසික තුවාල අවුස්සා ඇය තුළ වරදකාරී හැඟීමක් (Guilt-trip) නිර්මාණය කිරීමට ය. තමා නිවැරදිව සිටිය දී පවා, වංචනික සහකරු විසින් මුළු වරද ම තමා පිට පටවන විට ස්ත්‍රියක ගේ සිත තුළ ඇතිවන විමතිය, අසරණභාවය සහ දැඩි කෝපය කතුවරිය ඉතා සංවේදී ලෙස කැඩපතකට නගයි.

මාෂි කාලයක් තිස්සේ පෙළුණු දැඩි ‘මිග්‍රේන්’ හිසකැක්කුම සහ කුඩා සංවෘත ස්ථානවලට දක්වන බිය (Claustrophobia) යනු හුදෙක් කායික රෝග ලක්ෂණ පමණක් නොවේ. මනෝවිද්‍යාවේ දී ‘Psychosomatic Symptoms’ ලෙස හඳුන්වන පරිදි, සිත තුළ තදකරගෙන සිටින, විසඳාගත නොහැකි මානසික පීඩනය සහ අසහනය ශාරීරික වේදනාවක් ලෙස එළියට පැනීම එහි දී සිදු වේ.

කතාවේ වඩාත් ම හෘදයාංගම සහ සංවේදී හැරවුම වන්නේ මාෂි තමාට අසාධාරණයක් කළ ඉසබෙලා කෙරෙහි දක්වන ආකල්පය යි. සාමාන්‍ය සමාජයේ දැකිය හැකි ඊර්ෂ්‍යාව, වෛරය හෝ පළිගැනීමේ චේතනාව වෙනුවට, ඉසබෙලාට වටිනා තෑගි පිරිනමමින් ඇගේ පැත්තෙන් ද ලෝකය දෙස බලන්නට මාෂිට හැකි වේ. ඇයගේ ගේ සිත තුළ හටගන්නා මානුෂීය අනුකම්පාව සහ පස්චාත්තාපය ඇගේ උසස් පෞරුෂය පිළිබඳව  කියාපායි. ඇගේ සිත ඇතුළෙන් කතාකරන ආවේගශීලී ‘බඩී’ගේ හඬ පාලනය කරමින්, හැඟීම්වලට වහල් නොවී "මොළයෙන් සහ බුද්ධියෙන්" තීරණ ගැනීමට මාලී පෙලඹෙන්නේ ඒ නිසා ය.

දීර්ඝ මානසික සහ ආත්මීය ගමනාන්තය

පවන්ගේ අසංවේදීභාවයට මුළුමනින් ම ප්‍රතිපක්ෂව ‘තාරික්’ගේ චරිතය ගොඩනැගේ. මනෝවිද්‍යාවේ ‘Secure Attachment Style’ ලෙස හඳුන්වන පරිදි, තාරික් මාලීව පාලනය කරන්නට හෝ ඇගේ අයිතිකාරයා වන්නට උත්සාහ කරන්නේ නැත. ඔහු ඇගේ පෞරුෂයට, සෞඛ්‍යයට සහ නිදහසට ගෞරව කරයි. ඇයට කෝපි පානය කිරීමට පවා ඉඩ නොදෙමින් ඇගේ කුඩා සෞඛ්‍ය ගැටලුව ගැන පවා අවධානය යොමු කරන්නේ අහංකාරකමකින් තොර සැබෑ ආදරයකිනි.

එමෙන්ම, මාෂිගේ තාත්තා ඇය ළඟ සිටිමින් ලබාදෙන මානසික ශක්තිය සුළුපටු නැත. දියණියකගේ කොන්ද කෙළින් තබාගන්නට අම්මලා තාත්තලා පිටුපස සිටිය යුතු බවත්, නිවැරදි ආදරය සහ මානසික පදනම ලැබෙන විට ස්ත්‍රියකට ඕනෑම විෂ සහිත බැඳීමකින් මිදී නැගී සිටිය හැකි බවත් මාෂි ගේ තාත්තා ගේ චරිතයෙන් පැහැදිලි වේ. කතුවරිය මෙම දීර්ඝ මානසික සහ ආත්මීය ගමනාන්තය කෙළවර කරන්නේ මුළු මිනිස් සංහතියටම අදාළ වන අතිශය ගැඹුරු, සදාතනික පණිවිඩයකිනි.

"ගෑනු වුණත්, පිරිමි වුණත් අවසානෙ නවතින්න ඕන තමන්ට තමන්වෙලා ඉන්න පුළුවන්, තමන්ව වටින තැනක විතරයි. එතන කොහොම තැනක් වුණත් සැනසීම ඇති තැනක් වෙන බව නම් විශ්වාසයි."

‘තවත් එක් බිරිඳක්’ යනු හුදෙක් විවාහක අර්බුදයක් ගැන ලියැවුණු කතාවක් පමණක් නොවේ. එය තමාගේ ස්වයං-වටිනාකම හඳුනාගැනීම පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු මතක් කිරීමකි. මන්ද, යම් තැනක අපට අප ලෙස සිටීමට ඉඩක් නැත්නම්, අපගේ වටිනාකම කෙලෙසෙන්නේ නම්, එතැන මුදල්, තාන්න මාන්න හෝ සමාජ සම්මතයන් තිබුණ ද එතැන සැනසීමක් නැත. සැබෑ ජීවිතය සහ සුවපත් වීම පටන්ගන්නේ, තමාට තමා ලෙස නිදහසේ හුස්ම ගත හැකි, තමාගේ වටිනාකම අගය කරන, සැනසිලිදායක නවාතැනක් සොයාගත් මොහොතේ සිට ය.

ස්ත්‍රී සහෝදරත්වයේ සුන්දර පාර්ශ්වය

එලෙසම  මනෝවිද්‍යාත්මකව බලන කල, විෂ සහිත සබඳතාවකින් මිදීමට උත්සාහ කරන කාන්තාවකට තවත් කාන්තාවකගෙන් ලැබෙන චිත්තවේගී සහයෝගය අතිශය තීරණාත්මකය.තවත් එක් බිරිඳක්' කෘතිය තුළ 'මීරා' යනු ප්‍රධාන කථානායක මාෂිගේ සමීපතම යෙහෙළියක ලෙස හමුවන, කතාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය සඳහා නිහඬව නමුදු ඉතා වැදගත් බලපෑමක් කරන චරිතයකි.

මීරාගේ චරිතය තුළින් නිරූපණය වන්නේ එකිනෙකාට කුහකකම් නොකරන, අසල සිටින මිතුරිය ගේ ආත්මඅභිමානය රැකගැනීමට උපකාර කරන ස්ත්‍රී සහෝදරත්වයේ සුන්දර පාර්ශ්වයයි.ඇය මාෂිට බලහත්කාරයෙන් උපදෙස් දෙන්නට යන්නේ නැත; ඒ වෙනුවට මාලීට තමාගේ සිතේ ඇති සියල්ල පිටකර ගැනීමට අවශ්‍ය නිදහස සහ මානුෂීය අනුකම්පාව ලබා දෙයි.පවන්ගෙන් එල්ල වන මානසික පීඩනයෙන් මිදී, සන්සුන්ව සිතීමට මාෂිට පසුබිම සකස් කර දෙන්නේ මීරාගේ එම ආදරණීය ආගන්තුක සත්කාරයයි . මීරා යනු මාෂිගේ අඳුරුම සහ දුෂ්කරම කාල පරිච්ඡේදයේදී ඇයට සෙවනැල්ලක් වූ, ඇගේ ආත්මීය සුවපත් වීමට සහ ස්වාධීන තීරණ ගැනීමට රුකුලක් වූ උදාර මිතුරියකි.

විශාදයෙන් පුද්ගලයකු මුදා ගැනීමට තරම් ප්‍රබල ඖෂධයක්

එමෙන්ම ප්‍රහානි තෙන්නකෝන්ගේ 'තවත් එක් බිරිඳක්' කෘතිය තුළ 'ප්‍රගී' (ප්‍රගීත්) නමැති චරිතය මාෂිගේ ජීවිතයේ හමුවන සුවිශේෂී මිතුරෙකි. සමස්ත කතා පුවත පුරාම මාෂි මුහුණ දෙන දැඩි මානසික සංකූලතා, විවාහක අර්බුද සහ සෞඛ්‍ය ගැටලු හමුවේ ප්‍රගීත් ගේ මිතුදම ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය මනෝවිද්‍යාත්මකව ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් ඔස්සේ විග්‍රහ කළ හැකි ය. විෂ සහිත සබඳතාවක සිටින පුද්ගලයකුට තමාගේ සිතේ ඇති බිය, සැකය සහ වේදනාව කිසිදු බියකින් තොරව ප්‍රකාශ කිරීමට 'ආරක්ෂිත මානසික අවකාශයක්'  අවශ්‍ය වේ. ප්‍රගීත් මාෂිට ලබා දෙන්නේ එම ආරක්ෂාවයි. මාෂි පවන්ගේ දෙබිඩි චරිතය හමුවේත්,  මිග්‍රේන් සහ මානසික පීඩන හමුවේත් අසරණ වන විට, ප්‍රගීත් කිසිදු පූර්ව විනිශ්චයකින් තොරව ඇයට සවන් දෙයි. මාෂි දැඩි චිත්තවේගී කැලඹීමකට ලක්ව සිටින විට (උදාහරණයක් ලෙස පවන් පිළිබඳ සත්‍යය හෙළිවීම හෝ ඇගේ මානසික බිඳවැටීම් හමුවේ), ප්‍රගීත් හැඟීම්වලට වහල් නොවී ඉතා තාර්කිකව ) තත්ත්වය දෙස බලයි.

ඔහු මාෂිගේ ආවේගයන් පාලනය කිරීමටත්, ඇයට නිවැරදි සිහියෙන් යුතුව තීරණ ගැනීමටත් වටපිටාව සකසයි. මාෂිගේ හිසකැක්කුම සහ සෞඛ්‍යය ගැන තාරික් ලබා දෙන උපදෙස් (කෝපි නොදීම වැනි) ඒ අයුරින්ම ක්‍රියාත්මක කරමින්, ඇගේ කායික සුවපත්භාවයට ද ප්‍රගීත් සහාය වෙයි.  ප්‍රගීත්ගේ මිතුදමේ ඇති තවත් උසස් ගතිගුණයක් වන්නේ 'නිරෝගී සීමාවන්' (Healthy Boundaries) පවත්වා ගැනීමයි. ඔහු මාෂිට ආදරය සහ සැලකිල්ල දැක්වුව ද, ඇගේ පෞද්ගලික තීරණවලට හෝ ඇගේ ආත්මඅභිමානයට හානි වන ලෙස බලපෑම් කරන්නේ නැත. තාරික් සහ මාෂිගේ තාත්තා ඇතුළු පවුලේ අය අතර මැදිහත්කරු ලෙස කටයුතු කරමින්, මාෂිට අනවශ්‍ය මානසික බරක් නොදී ප්‍රශ්න නිරාකරණය කරගැනීමට ඔහු පසුපස සිටින යෝධ ශක්තියක් වෙයි. විෂ සහිත සබඳතාවයකින් මිදෙන කාන්තාවකට නැවත තමාගේ 'ස්වයං-වටිනාකම' සොයා ගැනීමට නම්, ඇයව කොන්දේසි විරහිතව පිළිගන්නා සහ අගය කරන පිරිසක් වටකර සිටිය යුතු ය. ප්‍රගීත් නිරූපණය කරන්නේ මාෂිගේ එම සුවපත් වීමේ ගමනට පදනම දමන උදාර මිතුරු භූමිකාවයි. ඔහු ඇයට හුදෙක් අනුකම්පාව දක්වනවා වෙනුවට, ඇගේ අභ්‍යන්තර ශක්තිය මතක් කර දෙමින් ඇයට සැබෑ මිතුරෙකුගේ හිමිකම ලබා දෙයි. සරලවම පැවසුවොත් ප්‍රගීත්ගේ මිතුදම යනු මාලීගේ කැලඹුණු මානසික ලෝකය තුළ පැවති 'නිහඬ වූ සන්සුන් නවාතැනකි'. සාරවත් කෙම්බිමකි . මනෝවිද්‍යාත්මකව බලන කල, ජීවිතයේ මෙවැනි එකම හෝ එක විශ්වාසවන්ත මිතුරෙකු සිටීම පවා, මහත් මානසික බිඳවැටීම්වලින් සහ විශාදයෙන්  පුද්ගලයකු මුදා ගැනීමට තරම් ප්‍රබල ඖෂධයක් වන බව ප්‍රගීත්ගේ චරිතය තුළින් මැනවින් සනාථ වේ.

සදාතනික සත්‍යයක ආලෝකය

මනෝවිද්‍යාවට අනුව මනුෂ්‍යයෙකුගේ මූලිකම අවශ්‍යතාවයක් වන්නේ 'අනාරක්ෂිත බවින් මිදී සැනසීම ලැබීම'යි.

යම් තැනක අපගේ වටිනාකම කෙලෙසෙනවා නම්,

අපගේ සැබෑ ස්වරූපය සැඟවීමට සිදු වෙනවා නම්,

අප නිරන්තරයෙන් අවතේසේරු කෙරෙනවා නම්,

එතැනින් හටගන්නේ දැඩි මානසික පීඩනයයි නමුත් තමාගේ වටිනාකම පිළිගන්නා, තමාට බියකින් තොරව හුස්ම ගත හැකි තැනක දී පමණක් මිනිස් මනස සුවපත් වේ.සැබෑ ආදරය සහ සබඳතාවක් කියන්නේ කෙනකුට තමාගේ පෞරුෂය අහිමි කරගැනීමට සිදු වන තැනක් නොව, තමාට තමා ලෙස ම බැබළෙන්නට ඉඩ හරින "සුරක්ෂිත නවාතැනකටයි".තමා ගේ අගය නොදන්නා තැනක බලහත්කාරයෙන් රැඳී සිටිනවාට වඩා, තමා ගේ වටිනාකම හඳුනන තැනක් තෝරාගැනීමට තරම් ආත්මශක්තියක් ස්ත්‍රියකට මෙන්ම පුරුෂයෙකුටද තිබිය යුතු බවයි.

"ජීවිතය යනු අන් අය උදෙසා අනුන්ගේ රංගපීඨවල රඟදක්වන නාට්‍යයක් නොවේ. එය තමාගේම ආත්මයට අවංක වන සන්සුන් ගමනකි." යම් තැනක අපට අප ලෙස සිටින්නට ඉඩක් නැත්නම්, අපගේ වටිනාකම නිරන්තරයෙන් හෙලාදැකෙන්නේ නම්, එතැන කොතෙක් මුදල් හෝ භෞතික සැප සම්පත් තිබුණ ද පවතින්නේ මානසික සිරගෙයකි.

‘තවත් එක් බිරිඳක්’ කෘතිය අපට මතක් කර දෙන්නේ, විෂ සහිත බැඳීම්වලින් මිදී, තමාගේ ස්වයං-වටිනාකම හඳුනාගනිමින්, තමාට තමා ලෙස බියකින් තොරව හුස්ම ගත හැකි 'සැනසිලිදායක ප්‍රභාමත් නවාතැන' තෝරාගැනීමට තරම් ආත්මශක්තියක් අප සෑම කෙනෙකු තුළම තිබිය යුතු බවයි. ප්‍රහානි තෙන්නකෝන්ගේ 'තවත් එක් බිරිඳක්' නවකතාව මගින් තිළිණ කරන්නේ හුදෙක් එක් කතා පුවතක සංවේදී නිමාව පමණක් නොවේ. එය මුළු මහත් මානව පැවැත්මත්, සබඳතාවල පවතින ගැඹුරු මනෝවිද්‍යාත්මක යථාර්ථයත් අභියෝගයට ලක්කරන, සදාතනික සත්‍යයක ආලෝකය යි.

සටහන - නිලක්ෂි බණ්ඩාර