විචාර

 "ජීවිතය යනු අර්ථ විරහිත හිස් අවකාශයක, අර්ථයක් සෙවීමේ අඛණ්ඩ අරගලයකි. නාගරික ජීවිතයේ නිරන්තර වෙනස්වීම් හමුවේ මතකයන් මැකී යන දේශයක, සත්‍යය යනු අතීතයෙන් උරුම වූ දෙයක් නොව, වර්තමානයේ දී අප විසින් ම තෝරාගත යුතු තීන්දුවකි. 'ඩයොනිසියානු සටහන්' කෘතිය අපව කැඳවාගෙන යන්නේ එවන් වූ අභිරහස් මාවතකටයි; එහි දී කුරුසියේ දුක් විඳීම හුදු ආගමික සිදුවීමක් නොව අසාධාරණ පද්ධතියකට එරෙහිව තමාගේම පැවැත්ම තහවුරු කළ විප්ලවීය තේරීමක් බවත්, කානාත් නුවර වයින් බඳුන පැවැත්මේ උත්සවශ්‍රීය සංකේතවත් කරන බවත් අපි වටහා ගනිමු. මෙය බාහිර ලෝකය ජය ගැනීමට වඩා, තමාගේ ම සිතේ අඳුරු සහ ආලෝකවත් පැති සමතුලිත කරගනිමින්, අභ්‍යන්තර නිහඬතාව තුළින් ප්‍රඥාව සෙවීමේ ගැඹුරු අධ්‍යාත්මික ව්‍යායාමයකි."

ජීවිතය පිළිබඳ අප සතු සාම්ප්‍රදායික අවබෝධය

මෙම සටහන් දෙස බලන විට, ඉතා ගැඹුරු දාර්ශනික, ආධ්‍යාත්මික මෙන්ම සමාජීය තේමා රැසක් ඔස්සේ ලියැවුණු කෘතියක් බව පෙනේ. විශේෂයෙන් ම මානව සබඳතා, විශ්වීය ද්වෛතය (Duality of the cosmos), ආගමික සහ සංස්කෘතික අදහස් බඳු පුළුල් පරාසයක විහිදුණු මාතෘකා 30ක් මෙම කෘතියේ අන්තර්ගත වේ. මෙම ලිපි පෙළ 2018 වසරේ සිට පුවත්පත්වල පළ වී පසුව පොතක් ලෙස සංස්කරණය වී ඇති අතර, එය 'අර්මානිස් බලසේක්කු' යන අපර නාමයෙන් ලියැවී ඇත. මෙම කෘතිය තුළින් පාඨකයාට නව මානයකින් ලෝකය සහ මිනිස් මනස දෙස බැලීමට ආරාධනා කරන බවක් හැඟේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹ දිග මුහුදු තීරයේ පිහිටි 'බත්ලංගුණ්ඩුව' නම් දූපත සහ එහි පරිසරය මෙම කතාවේ පසුබිම ලෙස යොදාගෙන ඇත. ස්වර්ග රාජ්‍යයෙන් පැමිණි පුත්‍රයකු සහ ඔහුගේ ගමන පිළිබඳ දාර්ශනික සහ ආධ්‍යාත්මික අර්ථකථන මෙම පිටුවල දක්නට ලැබේ. පුත්‍රයා', 'ඇපලෝනියානු', 'ලිලිනෝනා' වැනි නම් කරන ලද චරිත සහ ඔවුන්ගේ සංවාද හරහා ජීවිතයේ පැවැත්ම, පීතෘ දේවත්වය සහ මානව ස්වභාවය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදුකර ඇත. මෙම කෘතිය රචනා කර ඇත්තේ පාඨකයාට ගැඹුරු දාර්ශනික සිතුවිලි මතු කරවන, උපමා සහ කාව්‍යාත්මක බසක් භාවිත කරමිනි. මෙම පිටු පෙළගැස්ම අනුව, මෙය මිනිස් ජීවිතය සහ විශ්වීය සම්බන්ධතාවය විමසා බලන ඉතා සංකීර්ණ සාහිත්‍ය නිර්මාණයක් බව පැහැදිලිය.'ඩයොනිසියානු සටහන්' යනු මිනිස් මනසේ අඳුරු මංපෙත් සහ විශ්වීය යථාර්ථ අතර පවතින ගැටුම්, අපූර්ව සංකේත සහ දාර්ශනික ප්‍රශ්නාවලියක් ඔස්සේ ගොඩනැඟුණු බහුමානීය සාහිත්‍ය නිර්මාණයකි. බත්ලංගුණ්ඩුව බඳු භූමි දර්ශන පසුබිම් කරගනිමින්, කතුවරයා පාඨකයා ප්‍රශ්න කරන්නේ ජීවිතය පිළිබඳ අප සතු සාම්ප්‍රදායික අවබෝධයන්ගේ වලංගුභාවය ගැනය.

ජීවිතය අර්ථවත් කර ගැනීමේ ක්‍රියාවලියට ආධ්‍යාත්මික පදනමක්

'සින්බෑඩ්' සහ 'ලිලිනෝනා' නම් චරිත හරහා කතුවරයා කානාත් නුවර ප්‍රාතිහාර්යය සහ වයින් පානය පිළිබඳ ඉදිරිපත් කරන මෙම අදහස්, පැවැත්මවාදී (Existentialist) දෘෂ්ටිකෝණයකින් විශ්ලේෂණය කිරීමේ දී අතිශය තියුණු දාර්ශනික කියවීමක් මතු කරයි. පැවැත්මවාදී චින්තනය තුළ, මිනිසා ලෝකයේ පවතින අර්ථ විරහිතභාවයට එරෙහිව තම ජීවිතය උත්සවයක් මෙන් අර්ථවත් කර ගැනීමට උත්සාහ කරයි. කානාත් නුවර ප්‍රාතිහාර්යය සහ වයින් පානය පිළිබඳ මෙම අදහස් ද එම දාර්ශනික පසුබිම තුළ මෙසේ විග්‍රහ කළ හැකිය. ජලය වයින් බවට පත් කිරීමේ ක්‍රියාව, පැවැත්මවාදී ප්‍රවේශයකින් බැලූ විට, ලෞකික යථාර්ථය (ජලය) උත්තරීතර අත්දැකීමක් (වයින්) බවට පරිවර්තනය කිරීමේ මිනිස් හැකියාව සංකේතවත් කරයි. ඒ ඔස්සේ සාමාන්‍ය දේ තුළ අසාමාන්‍ය අර්ථයක් නිර්මාණය කිරීම පෙන්වයි. මිනිසා තම දෛනික ජීවිතයේ ඒකාකාරී බවින් මිදී, සවිඥානිකව ජීවිතය භුක්ති විඳීම සඳහා ගන්නා තේරීමක් ලෙස මෙය දැකිය හැකිය. සින්බෑඩ් විසින් මෙය දෙවියන් වහන්සේගේ අනුමැතිය ලත් ක්‍රියාවක් ලෙස දැක්වීම, තමාගේ ජීවිතය අර්ථවත් කර ගැනීමේ ක්‍රියාවලියට ආධ්‍යාත්මික පදනමක් ලබා දීමකි.

මිනිසා තුළ ඇති වන බිය සහ ආධ්‍යාත්මික හැඟීම්

එසේම ලිලිනෝනා විසින් වයින් පානය හුදෙක් බීමක් නොව "විනයක්" ලෙස අවධාරණය කිරීම, පැවැත්මවාදී 'සැබෑ පැවැත්මක්' (Authenticity) ගත කිරීම හා සමගාමී වේ. එහි දී අසීමිතව පරිභෝජනය කිරීම වෙනුවට, සීමාව සහ විනය තුළින් ලබා ගන්නා වින්දනයක් ලෙස වයින් පානය හැඳින්වීම මගින්, කතුවරයා උත්සාහ කරන්නේ මිනිසා තම ආශා (Desires) පිළිබඳව වගකීමකින් ක්‍රියා කළ යුතු බව පෙන්වා දීමටයි. එනම් තමාගේ නිදහස (Freedom) වගකීමකින් යුතුව භාවිත කිරීමකි. මෙහි දී කානාත් නුවර ප්‍රාතිහාර්යය යනු හුදෙක් ආගමික ඉතිහාසයේ සිදුවීමක් නොව, සින්බෑඩ් සහ ලිලිනෝනා නම් චරිත හරහා කතුවරයා පෙන්වා දෙන පරිදි, එය අර්ථ විරහිත ලෝකයක මිනිසාට සිය ජීවිතය උත්සවයක් මෙන් අර්ථවත් කරගත හැකි ආකාරය පිළිබඳ පැවැත්මවාදී පණිවිඩයකි. සතුට, විනය සහ දෙවාශිර්වාදය යන සාධක තුනම එකිනෙක යා කරමින්, තම පැවැත්මේ සැබෑ වගකීම බාර ගන්නා ලෙසට මෙම කෘතිය පාඨකයාට ආරාධනා කරයි.

කෘතියේ දෙවන පරිච්ඡේදය වන "සොබා සෞන්දර්ය" යටතේ ලියැවුණු කොටසකි. එහි දී කතුවරයා ස්වභාවධර්මය දෙස බලන්නේ හුදෙක් භෞතික දසුනක් ලෙස නොව, එය විශ්වයේ අනන්තය සහ මිනිස් සිතෙහි පවතින ගැඹුරු අධ්‍යාත්මික බැඳීමක් ලෙසය අහස, ගස්වැල් සහ අවට ස්වභාවය දෙස බලන විට ඇතිවන ඒකාත්මික බව සහ එහිදී මතු වන චින්තනය ඉතා සංවේදී ලෙස විස්තර කර ඇත. එය පරිච්ඡේදයේ මාතෘකාව වන සොබා සෞන්දර්යය තීව්‍ර කරන රූපමය අර්ථකථනයක් සපයයි. සමස්තයක් ලෙස මෙම පිටුවෙන් පෙන්වා දෙන්නේ ස්වභාවධර්මය යනු මිනිසාට තම අභ්‍යන්තරය සොයා යෑමටත්, ඒකාත්මික බව අත්විඳීමටත් ලැබෙන කදිම මාධ්‍යයක් බවයි.කතුවරයා "සොබා සෞන්දර්යය" පිළිබඳ ඉතා ගැඹුරු සහ විකල්ප දෘෂ්ටිකෝණයකින් කරුණු විග්‍රහ කරයි. මෙහි ඇති ප්‍රධාන අදහස් මෙසේ සාරාංශ කළ හැකිය. මුලින්ම අපි සොබා සෞන්දර්යය දකින්නේ ඉතා සුන්දර, ආකර්ෂණීය දෙයක් ලෙසය (මල්, කුරුල්ලන්, නිල් අහස). නමුත් කාලයත් සමඟ එය හුදෙක් අලංකාරයක් පමණක් නොව, විනාශකාරී බලවේග ද (ගංවතුර, සුනාමි) සහිත භයානක යථාර්ථයක් බව අපට වැටහේ. කතුවරයා රාත්‍රී වනාන්තරයක් උපමාවට ගනිමින්, එහි ඇති විවිධ ශබ්ද සහ අන්ධකාරය තුළින් මිනිසා තුළ ඇති වන බිය සහ ආධ්‍යාත්මික හැඟීම් ගැන විස්තර කරයි. මෙය ඔහු "යක්ෂයන්ගේ සබත් දින සිහිනයක්" වැනි අත්දැකීමකට සමාන කරයි.

ඉතිහාසයේ පැරණිතම කැරැල්ල

කතුවරයාට අනුව, සොබා සෞන්දර්යය යනු අප දකින කෘතිම ලස්සන පමණක් නොවේ. සැබෑ ස්වභාවය යනු යහපත හා අයහපත, සුන්දරත්වය සහ විනාශය එකට කැටි වූ, මිනිසාට පාලනය කළ නොහැකි බලවත් යථාර්ථයකි. ශිෂ්ටාචාරයේ කෘතිම ආලේපන ඉවත් වූ විට මතු වන එම "අමු" ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීම සැබෑ සැනසීම බව ඔහු ඉඟි කරයි. සාරාංශයක් ලෙස, මෙම පිටු හරහා කතුවරයා සොබා දහම පිළිබඳ අප තුළ පවතින ආදරණීය සිතුවිලි සැබෑ යථාර්ථයේ රළු බව හා මුසු කරමින්, ජීවිතය සහ ස්වභාවය දෙස වඩාත් පරිණත දෘෂ්ටියකින් බැලීමට පාඨකයා පොලඹවයි. ග්‍රීක මිථ්‍යා කථා පුවතක් වන ප්‍රොමිතියස් (Prometheus) ගේ කථාව ආශ්‍රයෙන් ගොඩනැගුණු දාර්ශනික විග්‍රහයකි. එහි දක්නට ලැබෙන ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ.

ප්‍රොමිතියස් යනු මිනිසා කෙරෙහි පැවති ආදරය නිසා දෙවියන්ට එරෙහිව නැගී සිටි, මිනිසාට දැනුම සහ ගින්න ලබා දුන් සංකේතාත්මක චරිතයකි. මෙම පරිච්ඡේදයේ මාතෘකාව ලෙස "ඔබ දකින දෙවියන් සැබැවින්ම මට ද දෙවියන් විය යුතු ද?" යන ගැඹුරු ප්‍රශ්නය ඉදිරිපත් කර ඇත. මිනිස් වර්ගයා වෙනුවෙන් තම ජීවිතය පූජා කළ ප්‍රොමිතියස් ගේ ක්‍රියාව, ඉතිහාසයේ පැරණිතම කැරැල්ලක් ලෙස කතුවරයා හඳුන්වයි. දෙවියන් සහ මිනිසා අතර පවතින සබඳතාව, නිර්මාණකරණය සහ දඬුවම වැනි දාර්ශනික කරුණු මෙහි දී විශ්ලේෂණය කර ඇත. ප්‍රොමිතියස් හට දඬුවම් ලැබෙන අවස්ථාව, එනම් ගිජුලිහිණියෙකු විසින් ඔහුගේ අක්මාව උදුරා ගන්නා දර්ශනය සහ ඒ අසල ඇති මුවෙකුගේ රුව, අතිශය කලාත්මකව නිරූපණය කර ඇත.

පද්ධතියේ පදනම සෙලවීම

යේසුස් වහන්සේගේ කුරුසියේ දුක් විඳීම පිළිබඳ කතුවරයා ඉදිරිපත් කරන මෙම අර්ථකථනය, සාම්ප්‍රදායික ආගමික රාමුව ඉක්මවා ගිය ගැඹුරු මනෝවිද්‍යාත්මක සහ සමාජ-දේශපාලනික කියවීමකි. මෙහි ඇති දාර්ශනික සහ මනෝවිද්‍යාත්මක ගැඹුර පහත පරිදි විග්‍රහ කළ හැකිය. මනෝවිද්‍යාත්මකව, අසාධාරණයට එරෙහි වීමේදී මිනිසා බොහෝ විට පීඩනයට හෝ හිංසනයට නැඹුරු වේ. එහෙත්, කතුවරයා යේසුස් වහන්සේගේ දුක් විඳීම දකින්නේ එවැනි මර්දනකාරී පද්ධතියක බලය බිඳ දැමීමක් ලෙසයි. මෙය 'අවදානමට ලක්වීමේ බලය' ලෙස හැඳින්විය හැකි ය. තම ජීවිතය පරදුවට තබා සත්‍යය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම, පීඩකයාගේ මානසික පාලනය බිඳ දමන ප්‍රබලම විප්ලවීය ක්‍රියාවයි. අසාධාරණ ලෝකයක, බලහත්කාරයෙන් බලය ලබාගන්නා පද්ධති ඉදිරියේ 'නිහඬ විරෝධය' සහ 'දුක් විඳීම හරහා සත්‍යය තහවුරු කිරීම' යනු පද්ධතියේ පදනම සෙලවීමේ ක්‍රියාවකි.

අසාධාරණ ලෝකයකට එරෙහිව කළ විප්ලවීය ක්‍රියාව

"ඩයොනිසියානු සටහන්" කෘතියේ එන "විප්ලවකරුවන් ආගම බවට පත් වුණි" යන්නෙහි අන්තර්ගතය ඔස්සේ යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ යනු විප්ලවවාදියෙකු බව පිළිගැනීම බොහෝ දෙනෙකුට පහසු නොවන කරුණක් වුවත්, මෙම කෘතියේ උන්වහන්සේව "ගලීලයේ විප්ලවීය තරුණයෙකු" ලෙස හඳුන්වයි. මිකායිල් අෆනාසිවිච්ගේ මාස්ටර්සහ මාගරිටා කෘතියේ සඳහන් වන පොන්ති පිලාන් ඉදිරිපිටට එන යෙෂුවා ගා නොත්සාරිගේ පවසන්නේ යෙර්ෂලිමයේ යහපත් මිනිසුන්ට "පරණ ඇදහීමේ දේවස්ථානය කඩා වැටි සත්‍යයේ අලුත් දේවස්ථානය ගොඩ නැගෙනා බව පැවසු බවයි. මෙය උපුටා දක්වමින්, යේසුස් වහන්සේ එදා පැවති සමාජ ක්‍රමය සහ දේවස්ථානය තුළ තිබූ අසාධාරණකම්වලට එරෙහිව නැඟී සිටි අයෙකු බව විස්තර කෙරේ. උන්වහන්සේ 'පරණ ගොඩනැගිල්ලක්' බිඳ දමා නව ආධ්‍යාත්මික සත්‍යයක් පැවසූ අයෙකු ලෙස දැක්වේ. මෙහි දී ගලීලයේ තරුණයා වූ යේසුස්ව බුල්ගාකොෆ් විසින් යෙෂුවා ගා නොත්සාරි ලෙසින් නිර්වචනය කර ඇත. යේසුස් වහන්සේ වටා විප්ලවීය අරගලයක සංකේතයක් ලෙස "ඉහළට එසවූ මුෂ්ටි" (raised fists) නිරූපණය කර ඇත. යේසුස් වහන්සේ ගේ කුරුසියේ දුක් විඳීම හුදෙක් පාපය උදෙසා පමණක් නොව, එය අසාධාරණ ලෝකයකට එරෙහිව කළ විප්ලවීය ක්‍රියාවක් ලෙස කතුවරයා අර්ථකථනය කරයි.

ස්වර්ගයට පිවිසෙන මාර්ගය

"පොළොව තලයත් ස්වර්ගයත් මුණගැසෙන තැන" විශ්වීය දාර්ශනික හා සංකේතාත්මක කරුණු රැසක් විග්‍රහ කරන කොටසකි. මෙහි ප්‍රධාන අදහස් පහත පරිදි විශ්ලේෂණය කළ හැකිය. ස්වර්ගය කරා ළඟා වීම සඳහා තමා තුළ පවතින අන්ධකාරයට මුහුණ දීම අත්‍යවශ්‍ය බව කතුවරයා පෙන්වා දෙයි. තමා තුළ ඇති අන්ධකාරය ජය නොගෙන දෙවියන් හෝ ස්වර්ගය සොයාගත නොහැකි බව මෙහි සඳහන් වේ.

ලෝකයේ මධ්‍යය හෝ "ලෝක වෘක්ෂය" (World Tree) පිළිබඳ සංකල්පය බොහෝ සංස්කෘතීන්, මිථ්‍යා කථා සහ ආගම්වල පොදුවේ පවතින විශ්වාසයක් බව විස්තර කෙරේ. මෙය ස්වර්ගය සහ පොළොව සම්බන්ධ කරන සංකේතයක් ලෙස සැලකේ. ලෝක මධ්‍යය ලෙස සැලකෙන ස්ථාන සංස්කෘතියෙන් සංස්කෘතියට වෙනස් වේ. නිදසුනක් ලෙස, ග්‍රීකයන් ඔලිම්පස් කඳු මුදුන මධ්‍යය ලෙස සැලකූ අතර, බැබිලෝනිවරුන් මිනිසා විසින්ම නිර්මාණය කළ බාබෙල් කුලුන හෝ එවැනි උස් නිර්මාණ ඒ සඳහා යොදා ගත්හ. බාබෙල් කුලුන නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණ දෙවියන් වෙත ළඟා වීම සහ මිනිසාගේ කීර්තිය පතුරුවා හැරීම බවත්, එය අවසානයේ භාෂාමය වශයෙන් මිනිසුන් විසිරී යාමට හේතු වූ බවත් බයිබලයේ එන කතා පුවත ඇසුරින් විස්තර කෙරේ. ලංකාවේ සමනොළ ගිර ද මෙවැනිම වූ "ලෝක මධ්‍යය" සංකල්පයක් සහිත, ස්වර්ගයට පිවිසෙන මාර්ගයක් ලෙස සැලකෙන වැදගත් ස්ථානයක් බව කතුවරයා පෙන්වා දෙයි.

ජීවිතයේ අරගලය සහ එහි බරපතළකම

සමස්තයක් ලෙස පැහැදිලි වන්නේ, ස්වභාවධර්මය, මානව ශිෂ්ටාචාරය සහ ආගමික විශ්වාසයන් හරහා මිනිසා සැමවිටම පොළොවෙන් ඉහළට, එනම් ස්වර්ගය හෝ දිව්‍යමය තල කරා සම්බන්ධ වීමට ගත් උත්සාහය පිළිබඳව කතුවරයා සියුම් විග්‍රහයක යෙදෙන බවයි. මෙහි දී වම්පස ඇති චිත්‍රය මගින් පෙරදිග සහ අපරදිග සංස්කෘතික සහ දාර්ශනික ලක්ෂණ එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ හෝ අනුපූරක ලෙස නිරූපණය කර ඇත. එහි වම් පසින් ත්‍රිශූලයක් සහිත පෙරදිග සංකේත ද, දකුණු පසින් මිදි වැල් සහිත අපරදිග සංකේත ද දැකගත හැකිය. කතුවරයා මෙම කොටසින් පෙරදිග සහ අපරදිග චින්තනයන්ගේ එකතුවීම හෝ ඒවායේ පවතින වෙනස්කම් පිළිබඳව ගැඹුරු දාර්ශනික ප්‍රශ්න මතු කරමින් විග්‍රහයක යෙදේ. විශේෂයෙන්ම, මෙම සංස්කෘති දෙකේ හරය සහ ඒවා එකිනෙක හමු වන ස්ථානය කුමක්ද යන්න පිළිබඳව පාඨකයාගේ අවධානය යොමු කරවයි. ''ජීවත්වනවා නැතිද, එයයි ගැටලුව" යන මාතෘකාව යටතේ ලියැවී ඇති අතර, එහි ග්‍රීක මිථ්‍යා කථාවල එන සිසිෆස්ගේ (Sisyphus) පුවත උපයෝගී කර ගනිමින් මිනිස් ජීවිතයේ නිරර්ථක බව සහ අරගලය පිළිබඳ දාර්ශනික විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.

සිසිෆස් දඬුවමක් ලෙස දැවැන්ත ගලක් කන්දක් මුදුනට පෙරළා නැවතත් එය පහළට පෙරළී යන ආකාරය නිරන්තරයෙන් දැකීමට සැලැස්වීමෙන් ඔහුගේ ජීවිතය නිමක් නැති අරගලයක් බවට පත්වන බව මෙහි විස්තර කෙරේ. මිනිසා ගේ ජීවිතය ද මෙලෙසම යම් අරමුණක් වෙනුවෙන් නිරන්තරයෙන් වෙහෙසෙමින්, අවසානයේ එම කාර්යයේ නිරර්ථක බව තේරුම් ගනිමින් ජීවත් වන ආකාරය ගැන කතුවරයා ගැඹුරින් විමසා බලයි. මෙහි දැක්වෙන චිත්‍රය මගින් කන්දක් මුදුනට ගලක් පෙරළන සිසිෆස්ගේ දර්ශනය නිරූපණය කර ඇති අතර, එය ජීවිතයේ අරගලය සහ එහි බරපතළකම සංකේතවත් කරයි.

අභිරාමි දෙවඟන ගේ පුරාවෘත්තය

මෙම පරිච්ඡේදය තුළ අභිරාමි දෙවඟන සම්බන්ධ පූජා කථා පුවත් හා බැඳුණු ආගමික හා මිථ්‍යාමය පසුබිමක් විස්තර වේ. අභිරාමි දෙවඟනගේ සුන්දරත්වය සහ බලවත් බව පිළිබඳව සහ ඇය උදෙසා කෙරෙන වන්දනාමාන ගැන සඳහන් වේ. අභිරාමි දෙවඟන කෙරෙහි ප්‍රේමයෙන් බැඳුණු සුබ්‍රමනියා අසර් නැමැති චරිතයේ භක්තිය හා ඔහුගේ ආදර අත්දැකීම් ගැන ද මෙහි විස්තර කෙරේ. ඔහු විසින් රචනා කළ ගීත සහ අභිරාමි දෙවඟන වෙත ඔහු දැක්වූ අචල භක්තිය තුළින් ප්‍රේමයේ සහ භක්තියේ උත්තරීතර බව කතුවරයා මතු කර දක්වයි. සමස්තයක් ලෙස, මෙම කොටස තුළින් මිථ්‍යා කථා හා මිනිස් අත්දැකීම් සම්මිශ්‍රණය කරමින්, ජීවිතයේ අරමුණ, ප්‍රේමය හා භක්තිය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් කතුවරයා ඉදිරිපත් කරයි.

‘ආගමික විශ්වාස සහ මානව මනස ’(14 වන සහ 15 වන පරිච්ඡේද):

ආගමික විශ්වාසයන් යනු මානව ඉතිහාසය පුරා පැවති සංකීර්ණ සමාජීය සහ පුද්ගලික අංගයන් බවත්, ඒවා පරම සත්‍යයන් ලෙස නොව මිනිසාගේ පැවැත්ම සහ අර්ථය සෙවීමේ උත්සාහයක් ලෙසත් මෙහි විග්‍රහ කෙරේ. ආගමික විශ්වාසයන් සහ ආගමික නාමයෙන් සිදුවන සමාජීය බලපෑම් (අපරාධ, ගැටුම්) පිළිබඳව විවේචනාත්මකව කරුණු දැක්වෙන අතර, සියලු ආගම් මූලික වශයෙන් මානව සංස්කෘතික විවිධත්වයේ කොටසක් බව පෙන්වා දෙයි.

මරණය පිළිබඳ දාර්ශනික දෘෂ්ටිකෝණ (15 වන පරිච්ඡේදය)

මේ ඔස්සේ මරණය පිළිබඳව සොක්‍රටීස් සහ එපිකියුරස් වැනි ග්‍රීක දාර්ශනිකයන් ගේ අදහස් ඇසුරෙන් ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මරණය යනු බිය විය යුතු දෙයක් නොව, ජීවිතයේ ස්වභාවික අවසානයක් බවත්, මරණයෙන් පසු පැවැත්මක් හෝ දඬුවමක් පිළිබඳ ඇති අදහස් මිනිසාගේ මනසින් ගොඩනගා ගත් සංකල්ප බවත් කතුවරයා සාකච්ඡා කරයි.

ලාසරස් සංකල්පය සහ අර්ථකථනය (19 වන පරිච්ඡේදය):

බයිබලයේ සඳහන් ලාසරස් ගේ මරණය සහ යේසුස් වහන්සේ විසින් ඔහු නැවත නැඟිටුවීම පිළිබඳ පුවත කතුවරයා මූලික කරගනී. එම පුවත සාහිත්‍යමය කෘති තුළ විවිධ අයුරින් භාවිතා වී ඇති බවත්, හෙන්රි ජයසේන ගේ නිර්මාණ තුළ ලාසරස් සංකල්පය වඩාත් සංවේදී ලෙස ගොඩනැගී ඇති බවත් මෙහි විග්‍රහ කෙරේ. මෙම කොටස මගින් මරණයෙන් පසු නැවත පැමිණීම හෝ යළි ජීවිතය දෙස බැලීම පිළිබඳ දාර්ශනික ගැටලුවක් මතු කරයි. බයිබලය ලාසරස් ගේ නැවත නැගිටීම හුදෙක් ආශ්චර්යමත් සිදුවීමකට වඩා, පැවැත්මවාදී දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල එය "අන්තවාදී සීමාවකට ගොස් නැවත පැමිණීමක්" ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකි ය.

අතීත පව් හෝ දුක අභිභවා යෑම

කතුවරයා මතු කරන දාර්ශනික ගැටලුව වන්නේ, මරණය නම් වූ ශූන්‍යත්වය ස්පර්ශ කර නැවත පැමිණෙන පුද්ගලයකුට ජීවිතය පිළිබඳ ඇති වන දෘෂ්ටිකෝණයේ වෙනසයි. මනෝවිද්‍යාත්මකව, මෙය 'පශ්චාත්-ව්‍යසන වර්ධනය' හා සමාන වන අතර, මරණය අභියසට ගොස් ආපසු හැරී බැලීම තුළ ජීවිතයේ වටිනාකම වඩාත් තීව්‍ර ලෙස දැනේ. හෙන්රි ජයසේන ගේ නිර්මාණ තුළ ලාසරස් සංකල්පය වඩාත් සංවේදී ලෙස ගොඩනැගීම, මනුෂ්‍යත්වයේ දුර්වලතා සහ එහි නැවත නැගී සිටීමේ ශක්තිය පිළිබඳව ඇති ගැඹුරු අවබෝධයකි. මෙය හුදෙක් ශාරීරික නැවත ඉපදීමක් නොව, කලාව සහ සාහිත්‍යය හරහා මිනිසා ගේ හෘද සාක්ෂිය නැවත සක්‍රීය කිරීමක් ලෙස හඳුනාගත හැකි ය . එලෙසම, ජීවිතය යනු නිරන්තරයෙන් ම මරණය දෙසට ගමන් කිරීමක් නම්, ලාසරස් ගේ නැවත පැමිණීම මගින් අපට උගන්වන්නේ ජීවිතය අවසන් වීමට පෙර අප ගේ පැවැත්ම අර්ථවත් කර ගත යුතු බවයි. මරණයෙන් පසු යළි ජීවිතය දෙස බැලීම, හුදෙක් ආගමික ක්‍රියාවක් නොව, තම අතීත පව් හෝ දුක අභිභවා ගොස් නව අර්ථයක් ගොඩනගා ගැනීමේ මානසික විප්ලවයකි.

මිනිසා ගේ හුදකලාව සහ අභ්‍යන්තර ශක්තිය

21 වන පරිච්ඡේදය, "මට පාළුයි..." මගින් ජීවිතය නමැති දීර්ඝ ගමන සහ එහි පවතින අවිනිශ්චිතතාව, අභියෝග මෙන්ම සොබාදහමේ අභිරහස් පිළිබඳ සංකේතාත්මකව විග්‍රහ කරයි. ජීවිත ගමන යනු පාලනය කළ නොහැකි සාගරයක ගමන් ගන්නා නෞකාවක් වැනි බවත්, එහි දී මිනිසා මුහුණ දෙන අභ්‍යන්තරික මෙන්ම බාහිර අරගල පිළිබඳවත් කතුවරයා මෙහි අවධාරණය කරයි. මේ හරහා කතුවරයා ඉදිරිපත් කරන ජීවිත ගමන පිළිබඳ අදහස්, පැවැත්මවාදී (Existentialist) දෘෂ්ටිකෝණයකින් විග්‍රහ කිරීමේදී එය මිනිසා ගේ හුදකලාව සහ අභ්‍යන්තර ශක්තිය පිළිබඳ ප්‍රබල සාක්ෂියක් බවට පත්වේ. පැවැත්මවාදී දර්ශනය තුළ ජීවිතය නිරන්තරයෙන්ම අර්ථ විරහිත සාගරයක ගමන් ගන්නා නෞකාවක් ලෙස උපමා කෙරේ. මෙහි දී කතුවරයා භාවිත කරන සංකේතයන් පැවැත්මේ අභියෝග මැනවින් නිරූපණය කරයි. ජීවිතය යනු පාලනය කළ නොහැකි සාගරයක් වැනි බවට කතුවරයා කරන නිරීක්ෂණය, පැවැත්මවාදීන් පවසන 'ලෝකයේ අහඹු බව' (Absurdity) පිළිබඳ සෘජු ප්‍රකාශයකි.

අසාධාරණ ලෝකයකට එරෙහිව කළ හැකි උපරිම විප්ලවීය ක්‍රියාව

මෙහිදී මිනිසා තම නෞකාව (ජීවිතය) පාලනය කිරීමට උත්සාහ කළ ද, සොබාදහමේ අභිරහස් සහ නොදන්නා අභියෝග හමුවේ එම උත්සාහය බොහෝ විට නිෂ්ඵල වේ. මෙය පුද්ගලයකුට තමාගේ ම පැවැත්ම මත ඇති පාලනය සීමාසහිත බව වටහා ගැනීමට සලස්වයි. පැවැත්මවාදයේ පියා ලෙස සැලකෙන ජීන් පෝල් සාත්‍රේ ප්‍රකාශ කළ පරිදි, "මිනිසා නිදහසට උරුමකම් ඇත්තෙකි." එහෙත් මෙම නිදහස තමාගේ තේරීම් මත රඳා පවතින බරක් ද වේ.

කතුවරයා අවධාරණය කරන අභ්‍යන්තරික සහ බාහිර අරගල, පැවැත්මවාදී 'වගකීමේ බර' (Burden of Responsibility) ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. ජීවිත ගමනේ දී බාහිර පරිසරය (සමාජය හෝ ස්වභාවධර්මය) සමග ඇති කරගන්නා අරගල මෙන්ම, තම සිත තුළ ඇති බිය සහ ද්විත්වභාව සමග කරගන්නා අරගල, මිනිසකුගේ පෞරුෂය ගොඩනැගීමේ අත්‍යවශ්‍ය සාධක වේ. ගමනාන්තයකට වඩා එම ගමනේ පවතින අභියෝගවල ඇති වටිනාකම ඉස්මතු කරයි. පැවැත්මවාදී දර්ශනය අනුව, මරණය නම් වූ අවසාන ගමනාන්තය සෑම පුද්ගලයකුට ම පොදුය. එහෙයින් සැබෑ පැවැත්මක් ගත කිරීම යනු මරණයට බිය වීම නොව, මහ මගදී හමුවන අභියෝග සහ අභිරහස්වලට නිර්භීතව මුහුණ දෙමින්, එම ගමන අර්ථවත් කර ගැනීමයි. කතුවරයා අපට පවසන්නේ ජීවිතය යනු සාමකාමී ගමනක් නොව, නිරන්තර අභියෝග සහ අවිනිශ්චිතතා අතර ගොඩනැගෙන නිර්මාණාත්මක ව්‍යායාමයක් බවයි. පැවැත්මවාදී ප්‍රවේශයෙන් බලන කල, බාහිර ලෝකයේ කුණාටු කොතරම් ප්‍රබල වුවත්, තම අභ්‍යන්තරික ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගනිමින් මහ මග ගමන් කිරීම යනු, මිනිසා සතු උත්තරීතරම නිදහසයි. මෙය පාඨකයාට පවසන්නේ ජීවිතයේ අවිනිශ්චිතතාවයට බිය නොවී, එම අභිරහස් තුළ ම තම ආත්මීය ශක්තිය සොයා යන ලෙසයි. ඕරෝබොරෝස් සංකේතය සහ පීඩනයේ චක්‍රය ඔස්සෙ කතුවරයා මෙම සිදුවීම ඕරෝබොරෝස් (Ouroboros) සංකේතය සමග බැඳ තබයි. එය පැවැත්මේ සදාකාලික චක්‍රය සහ එකිනෙකා ගිල ගන්නා පීඩක-පීඩිත සම්බන්ධතාවය නියෝජනය කරයි. පීඩකයා විසින් තමන්ගේම වලිගය ගිල ගන්නා සර්පයෙකු මෙන්, අසාධාරණ ක්‍රමයක් තමන් විසින්ම විනාශ කරගන්නා ආකාරය මෙහි දෘශ්‍යමාන වේ. යේසුස් වහන්සේ ගේ කුරුසියේ මරණය යනු මෙම විනාශකාරී චක්‍රය බිඳ දමන 'දෙවන මාවතක්' හඳුන්වා දීමයි. මනෝවිද්‍යාත්මකව, මරණය පිළිබඳ බිය යනු මිනිසෙකු පාලනය කිරීමට පද්ධතියකට ඇති පහසුම මෙවලමයි. යේසුස් වහන්සේගේ දුක් විඳීම, මරණයට ඇති බිය ජය ගැනීමක් ලෙස කතුවරයා අර්ථකථනය කරයි. තම මරණය පවා සත්‍යය වෙනුවෙන් සවිඥානිකව තෝරා ගන්නා විට, පීඩකයාට එම පුද්ගලයා කෙරෙහි ඇති බලය අවසන් වේ. මෙය අසාධාරණ ලෝකයකට එරෙහිව කළ හැකි උපරිම විප්ලවීය ක්‍රියාව ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකි ය.

සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, කතුවරයා මෙහි දී ඉදිරිපත් කරන්නේ යේසුස් වහන්සේ ගේ දුක් විඳීම හුදෙක් අතීත සිදුවීමක් නොව, ඕනෑම කාලයක පීඩිතයින් සඳහා ආදර්ශමත් මනෝවිද්‍යාත්මක සහ විප්ලවීය උපාය මාර්ගයක් බවයි. එය බාහිර බලයට වඩා අභ්‍යන්තර අධිෂ්ඨානය සහ සත්‍යය කෙරෙහි ඇති නොසැලෙන කැපවීම උසස් කොට සැලකීමකි.

"අවසාන වශයෙන්, 'ඩයොනිසියානු සටහන්' අපට පවසන්නේ මරණය යනු අවසානයක් නොව, සදාකාලික පැවැත්මේ චක්‍රය තුළ සිදුවන තවත් එක් පරිවර්තනයක් පමණක් බවයි. ලාසරස් ගේ නැවත නැගිටීම මගින් සංකේතවත් කරන්නේ මරණයේ අත්දැකීම ස්පර්ශ කර යළි ජීවිතය දෙස දයානුකම්පාවෙන් බැලීමේ හැකියාවයි. අපගේ ජීවිතයේ ද ඕරෝබොරෝස් සර්පයා මෙන් ආරම්භය සහ අවසානය එකම ලක්ෂයක හමුවේ නම්, බියෙන් සහ අසාධාරණයෙන් පිරුණු ලෝකයක අපට ඉතිරිව ඇත්තේ කුමක්ද? එය නම්, අපගේ නිදහස් කැමැත්තෙන් තෝරාගත් ආදරය, කරුණාව සහ සත්‍යයයි. හෙට දින අප වෙනුවෙන් ඉතිරි වනුයේ ගොඩනැගිලි හෝ වස්තූන් නොව, අප මෙම කෙටි ජීවිතය තුළ ගොඩනගාගත් සැබෑ ආත්මය පමණි. සැබවින්ම, නිහඬතාවේ සහ අනිත්‍යතාවේ මාවතේ ගමන් කරන්නාට, මරණය පවා අමරණීයත්වයට දොරටුවක් බවට පත්වනු ඇත."

සටහන -  නිලක්ෂි බණ්ඩාර