පුවත්

හම්බන්තොට ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිත ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.7ක් වටිනා සිනොපෙක් (Sinopec) තෙල් පිරිපහදු ව්‍යාපෘතිය කඩා වැටීමේ අවදානමකට මුහුණ දී සිටී. ඊට හේතුව වී ඇත්තේ, කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් පත් කරන ලද සාකච්ඡා කමිටුවක් (CANC) විසින්, දැනට පවතින ගිවිසුම අවලංගු කර ඒ වෙනුවට නව ආයෝජන යෝජනා කැඳවන ලෙස නිර්දේශ කිරීමයි.

ජනාධිපති කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානී බී. කේ. ප්‍රභාත් චන්ද්‍රකීර්තිගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් මෙම කමිටුව, බලශක්ති ස්වෛරීභාවය සම්බන්ධයෙන් දැඩි ස්ථාවරයක් ගනිමින් සිනොපෙක් සමාගම ඉදිරිපත් කළ ප්‍රධාන ඉල්ලීම් 10ක්ම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ජාතික පාලනය සහ ජාත්‍යන්තර ආයෝජන අතර සමබරතාව පවත්වා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ජාතික ජන බලවේග (NPP) රජය අනුගමනය කරන ප්‍රවේශයේ විශාල වෙනසක් මෙයින් පෙන්නුම් කෙරෙන බව නිල ආරංචි මාර්ග පවසයි.

කලාපීය බලවතුන්ට පණිවිඩයක්

මෙම ගිවිසුම සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කළ යුතු ද නැතහොත් නව යෝජනා කැඳවිය යුතු ද යන්න පිළිබඳව කැබිනට් මණ්ඩලයේ නිල සහ තීරණාත්මක තීරණයක් තවමත් ලැබී නොමැත.

මෙම ගිවිසුම අවලංගු කිරීම චීනයට පමණක් නොව, හම්බන්තොට කලාපය තුළ චීනයේ උපායමාර්ගික බලපෑම පුළුල් වීම පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් සිටි ඉන්දියාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වැනි කලාපීය බලවතුන්ට ද වැදගත් පණිවිඩයක් ලබා දෙයි.

දේශීය ඉන්ධන වෙළඳපොළ තුළ චීන රාජ්‍ය ව්‍යවසායකට (SOE) ඒකාධිකාරියක් වැනි තත්වයක් හිමිවීම වැළැක්වීම මගින්, ශ්‍රී ලංකාවේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් විදේශීය පාලනයට නතු වීම සම්බන්ධයෙන් නවදිල්ලිය (ඉන්දියාව) පළ කළ ආරක්ෂකමය කනස්සල්ල සමනය කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකි වී ඇතැයි විදේශ කටයුතු සහ වත්මන් කටයුතු පිළිබඳ විශේෂඥයින් කිහිප දෙනෙකු 'සන්ඩේ ටයිම්ස් බිස්නස්' (Sunday Times Business) වෙත ප්‍රකාශ කර ඇත.

මෙම තීරණය මගින් ජාතික ජන බලවේග (NPP) පාලනය, චීන විරෝධී රජයක් ලෙස නොව, දැඩි ලෙස මධ්‍යස්ථ, "ශ්‍රී ලංකාවට මුල්තැන දෙන" (Sri Lanka-First) පාර්ශවයක් ලෙස ස්ථානගත කරයි. එනම්, රටේ ආර්ථික ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා, ඕනෑම ගෝලීය මහා බලවතෙකු ඉදිරිපත් කරන අසමතුලිත ගිවිසුම් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඔවුන් සූදානම් බව මෙයින් පැහැදිලි වේ.

IMF නීති සහ බදු සහන ගැටුම

සිනොපෙක් සමාගම විසින් 'උපායමාර්ගික සංවර්ධන ව්‍යාපෘති' (SDP) තත්ත්වය ඉල්ලා සිටි අතර, ඒ හරහා වසර 15 සිට 25 දක්වා කාලයක් සඳහා බදු නිදහසක් (tax holidays) බලාපොරොත්තු විය. එහෙත්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සමග ඇති කරගත් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.9ක ආධාර වැඩසටහන යටතේ පනවා ඇති දැඩි බදු සහ ආදායම් නීතිවලට මෙය පටහැනි විය.

එමෙන්ම, අක්කර SDP තත්ත්වය යටතේ වසර 15 සිට 25 දක්වා බදු නිවාඩු ලබා ගැනීම සඳහා එය ආක්‍රමණශීලී ලෙස බලපෑම් කර ඇත. මෙයට යටත් වීම ශ්‍රී ලංකාවේ ඩොලර් බිලියන 2.9 ක IMF ඇපකර රාමුවේ ඇතුළත් කර ඇති දැඩි ආදායම් බලමුලු ගැන්වීමේ නීති උල්ලංඝනය කිරීමක් වනු ඇති බව නිර්නාමිකව සිටීමට කැමති මුදල් අමාත්‍යාංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙක් සන්ඩේ ටයිම්ස් බිස්නස් වෙත පවසා තිබේ.

විදුලි ගාස්තු සහ වෙනත් ප්‍රතික්ෂේපිත ඉල්ලීම්

මෙම අවලංගු කිරීමේ උපායමාර්ගික බලපෑම වන්නේ අනාගත දේශීය විකුණුම් විධිවිධාන ඇතුළුව පිරිපහදුවට සමාන සැලකිල්ලක් සඳහා චීන සමාගම කළ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් රජයට අයත් සපුගස්කන්ද තෙල් පිරිපහදුව වහාම පුනර්ජීවනය කිරීමයි.

ලාභාංශ, පොලී, තාක්ෂණික සේවා ගාස්තු සහ රාජකීය මුදල් මෙන්ම විදේශගත සේවකයින් සඳහා යෝජිත පුද්ගලික ආදායම් බදු නිදහස් කිරීම් ආවරණය කරන පුළුල් නිදහස් කිරීම්වලට ද කමිටුව විරුද්ධ වී තිබේ.

කිලෝවොට් පැයකට ඩොලර් 0.076 ට නොඅඩු ගාස්තුවකින් ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට අතිරික්ත විදුලිය අසීමිත ලෙස යැවීම සඳහා කරන ඉල්ලීමක් එය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ලෝකයේ කාර්යබහුලම සමුද්‍රීය වෙළඳ මාර්ගවලින් එකක් අසල පිහිටා ඇති හම්බන්තොට, ඉන්දියානු සාගරයේ උපායමාර්ගිකව වැදගත් ස්ථානයක් ගනී. චීන රජය සතු ප්‍රධාන සංස්ථාවක මැදිහත්වීම අනිවාර්යයෙන්ම ව්‍යාපෘතියට පුළුල් භූ දේශපාලනික අදාළත්වයක් ලබා දෙයි.

මෙම පසුබිම යටතේ, නොවිසඳුණු ගිවිසුම් ඉල්ලීම් පිළිගැනීමට වඩා අවසන් කිරීම නිර්දේශ කිරීමට කමිටුවේ කැමැත්ත විශේෂයෙන් සැලකිය යුතු බව විදේශ කටයුතු පිළිබඳ විශේෂඥයින් කිහිප දෙනෙකු සඳහන් කළහ.

භූමි අයිතිය සහ පාරිසරික අභියෝග

අරබොක්කා හි මුලින් අක්කර 500ක් වෙන් කරන ලද සිනොපෙක්, චීනය කළමනාකරණය කරන හම්බන්තොට වරාය අසල අමතර අක්කර 200ක් ඉල්ලා සිටියේය.

මෙය භෞමික ආක්‍රමණය සහ වරාය කලාපකරණ නීති සම්බන්ධයෙන් දේශීය නියාමකයින් අතර රතු කොඩි එසවීය.

ශ්‍රී ලංකා පාරිසරික බලධාරීන් ඉදිකිරීම් දැඩි, නීත්‍යානුකූලව බැඳී ඇති පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරුවක් මත කොන්දේසි පැනවීය. දකුණු වෙරළබඩ පරිසර පද්ධති අසල අධික කාර්මික විමෝචනය අවම කිරීම සඳහා අවශ්‍ය පුළුල් බහු-වසර පිරිවැය සහ අනුකූලතා පියවර ආවරණය කිරීමට සිනොපෙක් විරුද්ධ විය.

මූලාශ්‍රය - sundaytimes.lk