V2025

ආර්ථික

ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල පහළට

ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල පහළ ගොස් තිබේ.

ඒ අනුව, බ්‍රිතාන්‍ය බ්‍රෙන්ට් වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් බැරලයක මිල සටහන් වූයේ, අමෙරිකානු ඩොලර් 83 යි සත 63 ක් ලෙසය.

ඊට සාපේක්ෂව අමෙරිකානු වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 76 යි සත 28 ක් ලෙස දැක්විය.

ඉස්සරහට උද්ධමනය 70% ට යයි : මිලියන 6කට ඊළඟ ආහාර වේල ප්‍රශ්නයක් !

ඉදිරි මාස කිහිපයක් තුළ මෙරට උද්ධමනය 70% ක් දක්වා ඉහළ යාහැකි බව මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ පවසයි .

එය සැලකිල්ලට ගනිමින් මුදල් ප්‍රතිපත්ති දැඩිකර ඇති බවත් ඔහු පවසයි .

මහ බැංකු අධිපතිවරයා මේ බව සඳහන් කර සිටියේ අද (07) පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී අදහස් දක්වමින් ය.

"ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ මුදල් මණ්ඩලය ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාත ඉහළ දමා තිබෙනවා. ඒ අනුව නිත්‍ය තැන්පතු පහසුකම් අනුපාතිකය සියයට 14.5 යි බිංදුවක් දක්වා ඉහළ දමා ඇති බවයි ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව සඳහන් කළේ. නිත්‍ය ණය පහසුකම් අනුපාතිකය සියයට 15.50ක් ලෙස ඉහළ දමා තිබෙනවා. " යැයිද එහිදී ඔහු පැවසීය .

මිලියන 6.26 කට ඊළඟ ආහාර වේල ප්‍රශ්නයක් !

මේ අතර ඉදිරි මාස කිහිපයක් තුළ මෙරට මිලියන 6.26ක් ජනතාව හෝ නිවාස 10 කින් 03 ක් ඊළඟ ආහාර වේල සම්බන්ධයෙන් අවිනිෂ්චිතභාවයෙන් පෙළෙන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ලෝක ආහාර වැඩසටහන පවසා ඇත .

ලෝක ආහාර වැඩසටහන නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවක දැක්වෙන්නේ,
ආහාර උද්ධමනය ඉහළ යාම, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ භාණ්ඩ හිඟය එම තත්ත්වයට හේතු විය හැකි බවය .

මෙරට ජනතාවගෙන් සියයට 61 ක් පමණ පරිභෝජනය කරන ආහාර ප්‍රමාණය ද අඩු කර ඇති බව එම වාර්තාවේ සඳහන් වෙයි .

ඒ අනුව පෝෂදායී ආහාර අනුභවය ද අඩුවී තිබෙන බවත් එහි සඳහන් ය.

මේ වන විට දැඩි අවධානමකට ලක්ව සිටින පවුල් සංඛ්‍යාව ලක්ෂ 02 ක් පමණ වන අතර එලෙස අවධානමකට ලක්වන පිරිස ඉදිරියේදී තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බවත් නිවේදනය හරහා ලෝක ආහාර වැඩසටහන පෙන්වාදී ඇත.

පවතින තත්ත්වය හමුවේ ගර්භණී කාන්තාවන් ද පෝෂදායී ආහාර අනුභව කිරීමෙන් වැළකී සිටීම හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ සහ දරුවන්ගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය ද අවධානමට ලක්ව ඇති බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ලෝක ආහාර වැඩසටහන සිය වාර්තාවෙන් වැඩිදුරටත් පෙන්වා දී තිබේ .

කපා කපා කෑලි කපා..!

මාළු විකුණන එකත් වෙනත් රැකියා වගේම තවත් එක් රැකියාවක්. අවතක්සේරු කළ යුතු දෙයක් නෙමෙයි. හැබැයි මාළු ආශ්‍රිත අගය එකතු කළ කර්මාන්තයක් හෝ අපනයන කර්මාන්තයක් වගේ සංකීර්ණ කටයුත්තක් කරන එක කෙසේ වෙතත්, ටවුමක මාළු කඩයක් කරන්න ලොකු අධ්‍යාපන මට්ටමක් අවශ්‍ය නැහැ. කපා කපා කෑලි කපා මාළු කෑලි ටික ඔතලා දීලා සල්ලි ගන්න වැඩේ කරන්න මහ ලොකු විභාග පාස් කරන්න අවශ්‍ය නැහැනේ. ඔය වැඩේ කරන ගොඩක් අයට එහෙම ලොකු අධ්‍යාපන මට්ටමක් ඇත්තෙත් නැහැ.
 
ඇත්ත වෙනකක් විය හැකි වුනත්, මූලාකෘතික මාළුකාරයෙක් කියන්නේ ටිකක් මරුමුස් මනුස්සයෙක්. පොඩ්ඩක් වචනයක් වැරදුනොත් මාළු පිහිය ඉස්සර වෙන්න පුළුවන්. පංතියක ළමයි ඕනෑවට වඩා සද්දේ දානකොට ගුරුවරුන්ට මතක් වෙන්නත් මාළු කඩේ.
 
"මොකද ළමයි මේ මාළු කඩේ ඇරලා වගේ?"
 
කොයි තරම් මරුමුස් හැසිරීම් තිබුණත්, විභාග පාස් කරලා නැතත්, මාළු ලෑල්ලක් කරන කෙනෙක් පාඩු ලබන්නේ නැහැ. ඔය ව්‍යාපාරයෙන් ප්‍රමාණවත් ලාබයක් ලැබිය හැකි ස්වභාවික ඉවක් මාළු මුදලාලි කෙනෙක්ට තියෙනවා. මාළු මුදලාලිට තමන්ගේ රස්සාව හරියට කර ගන්න බැරිවෙන්නේ රජය ඒ මනුස්සයාගේ ඔළුවට කුළුගෙඩියෙන් ගහන්න යද්දී පමණයි. 
 
ආණ්ඩුවක් කරන එකත් මාළු කඩයක් කරනවා වගේ වැඩක්නම්, ඔය වැඩේට වැඩි උගත්කමක් නැති, පොඩ්ඩ වැරදුණාම මාළු පිහිය අතට අරන් පස්සෙන් එළවන, ඉන්න තැන මාළු කඩේ වගේ එක ගාලගෝට්ටියක් කරගන්න පිරිසක් තෝරලා යවන එකේ අවුලක් නැහැ. මාළු පිහිය ළඟපාතක නැත්නම් අතට අහුවෙන දෑකැත්තක් මිටියක් අරන් හරි අයිස් කඩලා, මාළු කෑලි කෑලි කපලා වැඩේ හරියට කරයි කියලා මිනිස්සු හිතනවානම් ඒකටත් වැරැද්දක් කියන්න අමාරුයිනේ. හැබැයි ආණ්ඩුවක් කරනවා කියන එක මාළු කඩයක් කරනවා වගේ සරල වැඩක් නෙමෙයි. 
 
ඔහොම කිවුවට මාළු විකුණන එකත් ලංකාවේ රජය හා එය මෙහෙයවන ආණ්ඩුව විසින් කරන එක වැඩක්. ලංකා ධීවර සංස්ථාව කියන්නේ ඔය වැඩේට හදලා තියෙන රාජ්‍ය ආයතනය. ලංකාවේ රජය විසින් මාළු විකුණන හින්දමද මන්දා මිනිස්සුත් ඔය වැඩේට ගැලපෙන අයව රජය මෙහෙයවන්න තෝරලා යවනවා. ඒ නිසාම සමහර වෙලාවට නෙමෙයි ගොඩක් වෙලාවට පාර්ලිමේන්තුවත් මාළු කඩේ වගේ. වැඩේ කියන්නේ එහෙම මිනිස්සු ඉඳලත්, රජයට අඩු ගාණේ මාළු විකුණන වැඩේවත් හරියට කර ගන්න බැරි එක. ඒකෙනුත් පාඩුයි!
 
පසුගිය 2021 වසරේදී ලංකා ධීවර සංස්ථාවේ පාඩුව රුපියල් මිලියන 63ක්.
 
ලංකාවේ ආණ්ඩුව මාළු විතරක් නෙමෙයි. තව ගොඩක් දේවල් විකුණනවා. කජු විකුණන්න හදලා තියෙන රාජ්‍ය ආයතනය කජු සංස්ථාව. මාළු විකුණන වැඩෙන් පාඩු වුනාට කජු විකුණන වැඩෙන් ඒ විදිහට පාඩු වෙලා නැහැ. පසුගිය 2021 වසරේදී කජු සංස්ථාව රුපියල් මිලියන 16ක ලාබයක් ලබලා තියෙනවා.
 
හැම රාජ්‍ය ආයතනයක්ම ධීවර සංස්ථාව වගේ පාඩු ලබන්නේ නැහැ. සමහර ආයතන කජු සංස්ථාව වගේ ලාබ ලබනවා. එහෙමනම් වැරැද්ද රාජ්‍ය ආයතන වලට හරි මිනිස්සු දමලා නැතිකමද?
 
සමහර විට හරි මිනිස්සු ඔය තැන් වලට වැටුනොත් පාඩු නැති කරලා ලාබ උපයන්න පුළුවන්. එහෙම වෙන්න විදිහක් නැහැ කියලා කියන්න පුළුවන්කමක් නැහැ. හැබැයි ප්‍රශ්නේ එහෙම හරි මිනිස්සු ඇවිත් ලාබ උපයා දෙන එක ගැන කිසිම සහතිකයක් නැතිකම. මාළු විකුණන වැඩේ කරන්න මිනිස්සු රටේ ඕනෑ තරම් ඉඳිද්දී ඒ වැඩේ රජයට බාර දීලා ඊට පස්සේ වැඩේට හරියන මිනිස්සු හොයන අලුත් ප්‍රශ්නයක් හදා ගන්න ඕනෑද?
 
හැම රාජ්‍ය ආයතනයක්ම හැම අවුරුද්දකම පාඩු ලබන්නේ නැහැ තමයි. සමහර ආයතන එක දිගට පාඩු ලබනවා. තව ඒවා අතරින් පතර ලාබ ලබනවා. ඔය අතර කාලයක් එක දිගට ලාබ ලබන ආයතනත් තියෙනවා. හැබැයි මේ ලාබ කියා පෙන්වන ලාබත් ඇත්තටම ලාබ නෙමෙයි. ගොඩක් වෙලාවට බදු ගෙවන්නාගේ පැත්තෙන් බැලුවහම ඒ ලාබ ලබන ආයතන බොහොමයක්ම පාඩු ලබන ආයතන.
 
අපි උදාහරණයක් විදිහට කජු සංස්ථාව ගනිමු. කජු සංස්ථාවේ 2021 ලාබය රුපියල් මිලියන 16ක් බව කලින් කිවුවනේ. නමුත්, ඔය ලාබය ගන්න කජු සංස්ථාවේ හිර කරලා තිබෙන ප්‍රාග්ධනය රුපියල් මිලියන 427ක්. ඔහොම හිර කරලා තියන්න ලංකාවේ රජයට අතිරික්ත ප්‍රාග්ධනයක් නැහැනේ. රජයේ ප්‍රාග්ධනය කියන්නේ ණයට ගත්ත සල්ලි. ඒ සල්ලි වලට වාර්ෂිකව පොලී ගෙවිය යුතුයි. 
 
මේ දවස් වල පොලිය 30% පමණ මට්ටමකනේ. ඒ කියන්නේ රුපියල් මිලියන 427ක් වසරක් හිර කර තියන්න රුපියල් මිලියන 128ක වියදමක් යනවා. දැන් තිබෙන 30% පොලිය අසාමාන්‍ය තත්ත්වයක් ලෙස සලකලා 10%ක පොලියක් සලකමු. ඒත් රුපියල් මිලියන 43ක්. නමුත් කජු සංස්ථාවේ ලාබය රුපියල් මිලියන 16ක් පමණයි. යට කරපු සල්ලි වල පොලී වියදමවත්  ලැබෙන්නේ රුපියල් මිලියන 43ක ලාබයක් ලැබුණොත් පමණයි. 
 
රාජ්‍ය ආයතන විශාල ප්‍රමාණයක් කෙළින්ම පාඩු ලබනවා. ඒවා පාඩුයි කියන එක කාටත් පැහැදිලියිනේ. නමුත් ඔය ලාබ ලබන රාජ්‍ය ආයතන වලින් වැඩි හරියකුත් ඇත්තටම බැලුවොත් පාඩු ලබන ඒවා බව ගොඩක් අයට එකවර පැහැදිලිව පේන දෙයක් නෙමෙයි. අපි හිතමු කජු සංස්ථාවේ යට කරලා තියෙන ප්‍රාග්ධනය මොන විදිහකින් හෝ ද්‍රවශීල කරලා (මෙය කළ හැකි එකම ක්‍රමය නොවුණත් ගොඩක් අයට තේරෙන බාසාවෙන් කජු සංස්ථාව විකුණලා කියා කියමු) ඔය රුපියල් මිලියන 427 එළියට අරගෙන රජය අලුතෙන් ගන්න ණය වලින් ඔය ප්‍රමාණය අඩු කර ගන්නවා කියන්නේ මේ වෙලාවේනම් වසරකට රුපියල් මිලියන 128ක ඉතිරියක්. නමුත් කජු සංස්ථාව තියාගෙන ඉන්න එකෙන් ලැබෙන්නේ රුපියල් මිලියන 16ක් පමණයි.
 
පහත ලැයිස්තුවේ තිබෙන්නේ 2021දී ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතන 52ක ලාබ හෝ අලාබ. ඔය ලාබ වලින් ගොඩක් කජු සංස්ථාවේ ලාබ වගේ තමයි. ප්‍රතිලාභ අනුපාතය දිහා බැලුවොත් ඇත්තටම ඔය පේන ලාබය ලාබයක් නෙමෙයි. ඒ නිසාම සහ තවත් හේතු නිසා ලාබ වලට අනුපාතිකව රජයට ආදායම් ලැබෙන්නේ නැහැ. 
 
රාජ්‍ය ආයතන අතරින් වුනත් බැංකු හා මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ ආයතන වල කැපී පෙනෙන වෙනසක් තිබෙනවා. කිසිසේත්ම පට්ට කාර්යක්ෂමයි කියා කියන්න පුළුවන්කමක් නැතත්, පහත ආයතන සියල්ලම 2021 වසරේදී ලාබ ලබා තිබෙනවා. අනෙක් ඇතැම් රාජ්‍ය ආයතන වලට සාපේක්ෂව මේ ආයතන කාර්යක්ෂමයි. වෙනත් හේතුත් තිබෙනවා.
 
ලංකා බැංකුව - රුපියල් මිලියන 43,190
 
මහජන බැංකුව - රුපියල් මිලියන 30,387
 
ජාතික ඉතිරි කිරීමේ බැංකුව - රුපියල් මිලියන 28,555
 
රාජ්‍ය උගස් හා ආයෝජන බැංකුව - රුපියල් මිලියන 845
 
නිවාස සංවර්ධන හා මූල්‍ය සංස්ථා බැංකුව - රුපියල් මිලියන 1,267
 
ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන බැංකුව - රුපියල් මිලියන 2,651
 
සේවා නියුක්තයින්ගේ භාරකාර අරමුදල් මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන 33,159
 
සීමාසහිත ශ්‍රී ලංකා රක්ෂණ සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 11,725
 
ජාතික රක්ෂණ භාරකාර අරමුදල - රුපියල් මිලියන 5,936
 
ශ්‍රී ලංකා අපනයන ණය රක්ෂණ සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 310
 
කෘෂිකාර්මික හා ගොවිජන රක්ෂණ මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන 1,780
 
රාජ්‍ය ආයතන අතරින් වුනත් බැංකු හා මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ ආයතන වල වෙනසක් තිබීම අහම්බයක් නෙමෙයි. එක හේතුවක් වන්නේ මේ ආයතන පාලනය කරන හා ආයතන වල සේවය කරන අයගේ පුහුණුවේ වෙනස. ආයතනයක් ලාබ ලැබිය යුත්තේ ඇයි කියන එක ගැන අවබෝධයක් තිබෙන අය මේ ගොඩේ වැඩියි. දෙවන හා ප්‍රධානම කාරණය මේ අංශ සෑහෙන තරමකට ප්‍රතිනියාමනය වී තිබීම හා ඒ නිසාම වෙළඳපොළ තරඟයට මුහුණ දෙන්න සිදු වී තිබීම. වැඩි විස්තර බැංකු ක්ෂේත්‍රය ගැනම කතා කරන වෙනම ලිපියක කතා කරමු.
 
බැංකු හා මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ තත්ත්වය මෙහෙම වුනත් විදුලිබල, බලශක්ති වැනි වෙනත් ක්ෂේත්‍ර වල දැකිය හැක්කේ කිසිම තරඟයක් නැති රාජ්‍ය ඒකාධිකාරයක්. මේ කරුණ බැහැර කරලා එම ආයතන පාඩු ලබන්නේ කළමණාකරණයේ වැරදි නිසා පමණක් කියලා කියන්න බැහැ. කළමණාකරණයේ වැරදි වුනත් ඒ විදිහට සිද්ධ වෙන්නේ රාජ්‍ය ඒකාධිකාරයක් පවතින සන්දර්භය ඇතුළේ. ලැයිස්තුවට නැවත යමු. පාඩු ලබන ආයතන අතර ඉංජිනේරු වෘත්තියට සම්බන්ධ කාර්යයන් කරන ආයතන වල භූමිකාව ගැනත් පොඩ්ඩක් සැලකිල්ලෙන් බලන්න. 
 
ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන (-21,450)
 
ලංකා ඛණිජතෙල් නීතිගත සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන (-82,208)
 
ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය - රුපියල් මිලියන 25,601
 
ජාතික ජලසම්පාදන හා ජලාපවාහන මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන (-2,996)
 
සීමාසහිත ගුවන් තොටුපොළ හා ගුවන් සේවා (ශ්‍රී ලංකා) සමාගම - රුපියල් මිලියන (-755)
 
සීමාසහිත ශ්‍රීලන්කන් එයාලයින් සමාගම - රුපියල් මිලියන (-170,751)
 
ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන (-3,143)
 
රාජ්‍ය ඉංජිනේරු සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන (-1,020)
 
ඉංජිනේරුමය කාර්යයන් පිළිබඳ මධ්‍යම උපදේශක කාර්යාංශය - රුපියල් මිලියන 250
 
රාජ්‍ය සංවර්ධන හා නිර්මාණ නීතිගත සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 43
 
ඉහත ආයතන වල තීරණ ගන්නා අය සුදුසුකම් නැති අයද? ඒ පත්වීම් දේශපාලන පත්වීම්මද? ඒ අයට විධිමත් ලෙස ලැබෙන වෘත්තීය පුහුණුව එක්කම අවිධිමත් ලෙස ලැබෙන දේශපාලනික පුහුණුව මොන වගේ එකක්ද?
 
සීමාසහිත මිල්කෝ (පුද්ගලික) සමාගම - රුපියල් මිලියන 330 
 
ජාතික පශු සම්පත් සංවර්ධන මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන 158
 
ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන (-232)
 
ජනතා වතු සංවර්ධන මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන (-481)
 
සීමාසහිත කුරුණෑගල වැවිලි සමාගම - රුපියල් මිලියන 468
 
සීමාසහිත හලාවත වැවිලි සමාගම - රුපියල් මිලියන 511
 
සීමාසහිත කළුබෝවිටියන තේ කර්මාන්ත ශාලාව - රුපියල් මිලියන (-15)
 
ශ්‍රී ලංකා කජු සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 16
 
සීමාසහිත ලංකා ඛණිජවැලි සමාගම - රුපියල් මිලියන 1,205
 
සීමාසහිත ලංකා පොස්පේට් සමාගම - රුපියල් මිලියන 117
 
සීමාසහිත කහටගහ ගැරෆයිට් ලංකා සමාගම - රුපියල් මිලියන 4
 
සංවර්ධන ලොතරැයි මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන 2,954
 
ජාතික ලොතරැයි මණ්ඩලය - රුපියල් මිලියන 1,003
 
රාජ්‍ය ඖෂධ නිෂ්පාදන සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 1,238
 
ශ්‍රී ලංකා ආයුර්වේද ඖෂධ සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන (-21)
 
රාජ්‍ය ඖෂධ නීතිගත සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 3,157
 
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර මහ රෝහල - රුපියල් මිලියන (-258)
 
සීමාසහිත ස්වාධීන රූපවාහිණී ජාලය - රුපියල් මිලියන (-344)
 
ශ්‍රී ලංකා රූපවාහිණී සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන (-224)
 
ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 9
 
ලක්සල - රුපියල් මිලියන (-35) 
 
රාජ්‍ය දැව සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 1,236
 
ශ්‍රී ලංකා රජයේ වාණිජ (විවිධ) නීතිගත සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන 63
 
සීමාසහිත ලංකා සතොස සමාගම - රුපියල් මිලියන (-880)
 
රාජ්‍ය මුද්‍රණ නීතිගත සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන (-208)
 
ලංකා ධීවර සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන (-63)
 
ලංකා ධීවර වරාය නිෂ්පාදන නීතිගත සංස්ථාව - රුපියල් මිලියන (-140)
 
සීමාසහිත ලංකා පොහොර සමාගම - රුපියල් මිලියන 124
 
සීමාසහිත කොළඹ කොමර්ෂල් පොහොර සමාගම - රුපියල් මිලියන 260
 
සීමාසහිත හොටෙල් ඩිවෙලොපර්ස් ලංකා සමාගම - රුපියල් මිලියන (-947)
 
සීමාසහිත ලංකා සීනි සමාගම - රුපියල් මිලියන 1,577
 
ඉහත ආයතන 52හි ලාබ අලාබ වල ශුද්ධ එකතුව - රුපියල් මිලියන (-86,042)
 
වසර තුළ තෙල් සංස්ථාවේ, විදුලිබල මණ්ඩලයේ හා ශ්‍රීලන්කන් ගුවන් සේවයේ අලාබය පමණක් රුපියල් බිලියන 274 ඉක්මවනවා. මෙම මුදල 2021 වසර තුළ සමාගම් වලින් හා පුද්ගලයින්ගෙන් එකතු කළ මුළු ආදායම් බදු ප්‍රමාණයටත් වඩා වැඩියි. 
 
#ඉකොනොමැට්ටා ෆේස්බුක් පිටුවෙනි 

කාලා ඇඳලා හමාරයි : ණය කාඩ්පත් පොළී අනුපාතයත් ඉහළට !

ශ්‍රී ලංකා වාණිජ බැංකු කිහිපයක් ණය කාඩ්පත් සඳහා අයකරනු ලබන පොලී අනුපාතිකය ඉහළ දමා ඇති බව මූල්‍ය වෙළෙඳ පොළ ආරංචි මාර්ග පවසයි .

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ මුදල් මණ්ඩලය අප්‍රේල් 8 වැනිදා ණය කාඩ්පත් සඳහා පනවා තිබූ උපරිම පොලී අනුපාතික සීමා ඉවත් කිරීමට තීරණය කළ බවත් එම තීරණයෙන් පසු එතෙක් සියයට 18 ක්ව පැවති ණය කාඩ්පත් පොලිය අද වන විට සියයට 30 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇතැයිද විශ්ලේෂකයන් පවසයි .

එක් වාණිජ බැංකුවක් පමණක් ණය කාඩ්පත් පොලිය ජූලි මස සිට තවත් සියයට 6 කින් වැඩි කරමින් සියයට 36 සීමාවට රැගෙන විත් ඇතැයි ද මූල්‍ය වෙළෙඳ පොළ විශ්ලේෂකයන් වැඩිදුරටත් සඳහන් කර සිටියි.

මේ අතර ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ නවතම වාර්තාවලට අනුව මෙම වසරේ අප්‍රේල් මාසය වන විට සක්‍රීයව පවතින ණය කාඩ්පත් ප්‍රමාණය 1,973,481 ක් වන අතර මෙම ණය කාඩ්පත් වෙනුවෙන් අප්‍රේල් මාසය අවසන් වන විට ගෙවිය යුතු මුළු හිඟ මුදල් ප්‍රමාණය රුපියල් මිලියන 138,192 කි.

ආර්ථික අර්බුදය එන බව මහ බැංකුව නොදැක්කේ ඇයි?

එංගලන්තය සහ ඇමෙරිකාව ඇතුළු සංවර්ධිත රටවල හට ගත් 2007/09 ගෝලීය මූල්‍ය අර්බුදය පිළිබඳ ව එංගලන්තයේ කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයේ පැවති විද්වත් සම්මන්ත්‍රණයකට සහභාගී වූ එලිසබත් රැජින විසින් එහි සිටි මහාචාර්ය වරුන්ගෙන් විමසුවේ " අර්බුදය එන බව නොදැක්කේ ඇයි ද?" යන්නය. ඊට වගකිව යුතු පිළිතුරක් දීමට එහි සිටි සම්භාවනීය මහාචාර්ය වරුන්ට නොහැකි වූ බැවින් එය අධ්‍යනය කොට වාර්තා කිරීම සඳහා ආර්ථික පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් පත් කරන ලදි. එබැවින්, එම ප්‍රශ්නයම ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය බලධාරීන්ගෙන් ද ඇසීමේ අසාධාරණයක් නොමැත.

ඊට හේතුව, මේ දිනවල පොදුජනතාව මුහුණ දෙන ඓතිහාසික ආර්ථික අර්බුදය පිළිබඳ ව අදාළ රාජ්‍ය අධිකාරීන් සහ විවිධ විද්වත් පිරිස් විසින් විවිධ පුද්ගලයන්ට සහ රජයන්ට දොස් පැවරීම යි. සමහරු 1977 සිට අනුගමනය කළ විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියට ද, තවත් සමහරු පසුගිය රජයට ද දොස් පැවරේ. එම පිරිස් අතර ආර්ථික අර්බුදය කලින් හඳුනා ගෙන, එය වැලැක්වීමට ක්‍රියා කළ යුතුව තිබූ රාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ දේශපාලන නායකයන් ද සිටිති.

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති නීති සමුදාය දෙස බලන විට, අදාළ අධිකාරීන් විසින් ඒවා නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක කළේ නම්, මෙවැනි ආර්ථික අර්බුදයක් ඇති විය නොහැකිය. මෙම ආර්ථික අර්බුදය මුදල් අර්බුදයක් තුළින් හට ගෙන ඇති බැවින්, එවැනි අර්බුදයන් කලින් හඳුනා ගෙන, එය වැලැක්වීමේ ප්‍රතිපත්ති ගැනීමේ අධිකාරිය පවතිනේ මහ බැංකුව වෙත ය. එයට, මුදල් මණ්ඩලය සහ මහ බැංකු ඉහළ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකු අයත් වෙයි. මුදල් නීති පනත අනුව මහ බැංකුවේ අරමුණු වන්නේ ආර්ථිකයේ නිෂ්පාදන සම්පත් උපයෝජනයට සහ ප්‍රවර්ධනයට උපකාරී වන ලෙස, රටේ ආර්ථික සහ මිල ස්ථායිතාවය සහ මූල්‍ය පද්ධති ස්ථායිතාවය පවත්වා ගෙන යාම වන අතර ඊට අවශ්‍ය තොරතුරු රැස් කිරීම, පර්යේෂණ කිරීම සහ ප්‍රතිපත්ති ගැනීම සඳහා පුළුල් නීතිමය බලතල මහ බැංකුවට ලබා දී ඇත.

එහෙත්, වත්මන් පොදුජන ජීවිතය සහ ආර්ථිකය දෙස බලන විට, 2021 වසර ආරම්භයේ සිට එම සියළු ස්ථායිතාවයන් බිඳී ගොස් ඇති බව දැක්වීමට ආර්ථික විද්‍යා දැනුම අවශ්‍ය නොවේ. ඒ බව 8% ඉක්මවූ ආර්ථික සංකෝචනය, 65% ඉක්මවූ අධිඋද්ධමනය, 80% ඉක්මවූ මුදල් අවප්‍රමාණය (විනිමය අනුපාතයේ ඉහළ යාම), නිල ද්‍රවශීල විදේශ සංචිතය ශුන්‍යයට කඩා වැටීම, නිල බැංකු පද්ධතිය තුළ පවතින උග්‍ර විදේශ මුදල් හිඟය, ඒ හේතු කොට දැඩි ආනයන සිමා කිරීම, රාජ්‍ය විදේශ ණය පැහැර හැරීම සහ 30% ඉක්මවූ රාජ්‍ය ණය පොලී අනුපාතයන්ගෙන් මැනවින් පෙනේ. මෙම තත්ත්වය රට සහ ආර්ථිකය බංකොලොත්වීම ලෙස ද සැලකේ.

එබැවින්, මෙම ලිපියේ අරමුණ වනුයේ මෙම අර්බුදය එන බව කලින්ම දැන ගැනීමට ඕනෑ තරම් පූර්ව සංඥා දත්ත මහ බැංකු මුදල් මණ්ඩලය සහ ඉහළ නිලධාරීන් වෙත පැවති බවත්, එහෙත්, අර්බුදය වැලැක්වීමට නිසි ප්‍රතිපත්ති මහ බැංකුව විසින් ගෙන නොමැති බවත් හෙළි කිරීම යි. එසේම, දැනට අර්බුදය තවත් නරක අතට පත් වෙමින් පැවතිය ද, මහ බැංකුව විසින් නව්‍ය ප්‍රතිපත්ති ගැනීමක් තවමත් සිදු නොකරන බවත් පැහැදිලිව දැකිය හැකිය.

ආර්ථිකයක ක්‍රියාත්මක ව්‍යුහය කෙටියෙන්

නූතන මුදල් ආර්ථිකයන්හි භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය (නිෂ්පාදනය සහ උපයෝජනය) සිදු වනුයේ මහ බැංකු මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය යටතේ නියාමනය සහ පාලනය කෙරෙන ආර්ථිකයේ මූල්‍ය අංශයේ උපකාරය මත ය. එසේම, ආර්ථිකය විවෘත එකක් නම්, එහි දේශීය මූල්‍ය සහ රටේ ගෙවුම් ශේෂ ගනුදෙනු හරහා ජනිත වන විදේශ මූල්‍ය අතර නිරන්තර අන්තර් සබඳතාවක් පවතී. එබැවින්, මහ බැංකු මූල්‍ය වත්කම් සහ වගකීම් වෙනස් වීම් සහ එමගින් රටෙහි දේශීය මූල්‍ය සහ විදේශීය මූල්‍ය වෙළෙඳපොළවල් කෙරෙහි ඇති කෙරෙන බලපෑම යනු ආර්ථිකයෙහි සෞඛ්‍ය තත්ත්වය පිළිබඳ වූ රුධිර පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල ලෙස සැලකිය හැකිය.

උදාහරණ ලෙස මහ බැංකුව විසින් තම විදේශ වගකීම් ඉක්මවා විදේශ වත්කම් මිල දී ගනී නම්, එම වත්කම් අත් කර ගැනීම සඳහා මුදල් මුද්‍රණය කෙරේ. එම මුද්‍රිත මුදල් ප්‍රමාණය මහ බැංකුව විසින් තම දේශීය වත්කම් අළෙවි කිරීම හරහා නැවත තමා වෙතට අවශෝෂණය කර නොගනී නම්, දේශීය මූල්‍ය වෙළෙඳපොළේ ද්‍රවශීලතාවය හෙවත් අරමුදල් සැපයුම ඉහළ ගොස් පොලී අනුපාතයන් පහළ යනු ඇත. එසේම, මහ බැංකුව සතු විදේශ වත්කම් ඉහළ යාම තුළින් විනිමය අනුපාතයේ අවප්‍රමාණය පාලනය කර ගැනීමට හැකියාව ලැබේ. මෙම දේශීය සහ විදේශීය මූල්‍ය වෙනස් වීම් තුළින් විවිධ වෙළෙඳපොළවල් හරහා යම් කලපමාවක් තුළ ආර්ථිකයේ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ ද වෙනස් වීම් හෝ ප්‍රතික්‍රියාවන් රාශියක් හට ගැනේ.

එහෙත්, ආර්ථිකය වර්ධනය සහ ස්ථායිකරණය කිරීමේ ඉලක්කයන් අනුව මහ බැංකු වත්කම් සහ වගකීම් පිළිබඳ මූල්‍ය ක්‍රියාකාරකම් පාලනය කිරීමට යොදා ගත හැකි සම්මත ගණිත සුත්‍රයක් හෝ මාදිලියක් නොමැත. එබැවින්, අවශ්‍ය විට ප්‍රතිපත්ති ගැනීම සඳහා මහ බැංකුවට තම මූල්‍ය ක්‍රියාකාරකම් සහ එමගින් ක්ෂණිකව හට ගන්නා ආර්ථික ප්‍රතිඵල පිළිබඳ වන විශ්වාසනීය දත්ත කට්ටලයක් ආර්ථිකයේ කාර්යසාධනය දක්වන පූර්ව සඥාවන් ලෙස භාවිතා කිරීමට සිදු වෙයි.

ඉතා කෙටි කාල පමාවක් තුළ නිරන්තරයෙන් ලැබෙන ප්‍රධාන දත්ත කට්ටලය පහත දැක්වෙයි. මෙම දත්ත දෛනික, සති සහ මාසික පදනමක් මත මහ බැංකු වෙබ් අඩවි ප්‍රකාශනයන් හරහා මහජනතාවට ද නිකුත් කෙරේ. මහ බැංකු මුදල් මණ්ඩලය සහ ඉහළ නිලධාරීන් වෙත මීට වඩා විස්තීර්ණ දත්ත සහ පූර්ව සංඥා පද්ධතියක් පැවතිය ද, ආර්ථිකයේ සෞඛ්‍ය උපණතිය අවබෝධ කර ගැනීමට මෙම ප්‍රධාන දත්ත කට්ටලය පමණක් ප්‍රමාණවත් ය.

විදේශීය මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ දත්ත

  • විදුලි පණිවුඩ පැවරුම් සඳහා වූ වාණිජ බැංකු දෛනික විනිමය අනුපාතයන්. මෙමගින්, රටතුල විදේශීය මූල්‍ය වෙළෙඳපොළේ ප්‍රවණතාවය පෙන්වයි.
  • නිල විදේශ වත්කම් සංචිතය. මෙය මහ බැංකු මුදල් මුද්‍රණයේ ප්‍රධාන මූලයක් වන අතර ආර්ථිකයේ විදේශ ගෙවුම් පියවීමට සහ විනිමය අනුපාතය පාලනය කිරීමට මහ බැංකුවට ඇති හැකියාව ද පෙන්වයි. මෙහි දෛනික දත්ත මහ බැංකුව වෙත පවතී.
  • මාසික සමස්ත ගෙවුම් ශේෂය. මෙමගින් මහ බැංකුව විසින් තම විදේශ සංචිතය හරහා මූල්‍යකරණය කරන ලද ගෙවුම් ශේෂය ද, ඒ හේතු කොට සිදු වූ මහ බැංකුවේ ශුද්ධ විදේශ සංචිතයේ වෙනස් වීම සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිදු වූ මුදල් මුද්‍රණය ද පෙන්වයි.
  • මාසික වෙළෙඳ ශේෂය, විදේශ රැකියා ප්‍රේෂණ සහ රජයට ලැබුණ දළ විදේශ මුදල් ප්‍රමාණය. මේවා සමස්ත ගෙවුම් ශේෂය, විදේශ සංචිතය සහ විනිමය අනුපාතය තීරණය වීම කෙරෙහි බලපාන ප්‍රධාන ගෙවුම් ශේෂ ගනුදෙනු සංරචකයන් ලෙස සැලකේ.

දේශීය මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ දත්ත

  • ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාතයන් (නි.තැ.ප.අනුපාතය  සහ නි.ණ.ප.අනුපාතය) සහ එම අනුපාතයන් මත මහ බැංකුව සමඟ කෙරෙන දෛනික බැංකු ගනුදෙනු පරිමාවන්. මෙමගින්, ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාතයන් පවත්වා ගෙන යාම සඳහා කෙරෙන එක්දින බැංකු ගනුදෙනු දැක්වෙයි.
  • දෛනික අන්තර් බැංකු එක් දින හෙවත් ඒක්ෂණ ණය පොලී අනුපාතය සහ ණය ප්‍රමාණය. මෙමගින්, මහ බැංකු මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තියට අනුකූල වන අන්තර් බැංකු ද්‍රවශීලතා තත්ත්වයන් පෙන්වයි.
  • සතිපතා භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වෙන්දේසි ඵලදා අනුපාතයන් (දින 91, දින 182 සහ දින 364) සහ වෙන්දේසිවලින් පිළි ගත් මුදල් ප්‍රමාණය. මෙමගින්, මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති දිසාව අනුව මහ බැංකුව විසින් පාලනය කිරීමට උත්සාහ කෙරෙන ඵලදා වක්‍රයේ ඉදිරි කොටස පෙන්වයි.
  • මහ බැංකුවේ දෛනික භාණ්ඩාගාර බිල්පත් කළඹ. මෙමගින්, මහ බැංකුව විසින් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ඍජුව මිල දී ගැනීම තුළින් කෙරෙන මුදල් මුද්‍රණය පෙන්වයි.
  • සතිපතා බැංකු ප්‍රමුඛ ණය පොලී අනුපාතය. මෙය පහළ අවදානම් සහිත කෙටි කාලීන පෞද්ගලික ණය වෙළෙඳපොළ කොටසක් නියෝජනය කෙරේ.
  • මාසික පාරිභෝගික උද්ධමන අනුපාතය. භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන් දේශීය මුදල් ඒකක මගින් තීරණය වීමත්, භාණ්ඩ හා සේවා ඉල්ලුම සහ සැපයුම දේශීය මුදල් ගනුදෙනු හරහා සිදු වීමත් හේතු කොට, පොදු මිල මට්ටමේ ඉහළ යාම හෙවත් උද්ධමනය යනු මූල්‍ය සංසිද්ධියක් බව මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගේ විශ්වාසය යි.

පහත වගු 1 සහ 2 මගින් ඉහත දැක්වූ දත්ත කාර්තුමය පදනමක් මත ඉදිරිපත් කෙරේ. ඒවා අදාළ පරිදි, කාර්තුව අවසාන දින හෝ අවසාන සතිය හෝ කාර්තුව තුළ එකතුව (ගෙවුම් ශේෂ දත්ත) හෝ ලෙස දැක්වෙයි.

Foreign f

Mone Cond

2020/21 කාලය තුළ අර්බුදය හට ගත් ආකාරය දත්තවලින් පෙන්නුම් කළේ කෙසේ ද?

  • වෙළෙඳ ශේෂය, සේවක ප්‍රේෂණ සහ රජයට මුදල් ලැබීම් අඛණ්ඩව අහිතකර වීම හේතු කොට ගෙවුම් ශේෂ හිඟය ඉහළ ගිය අතර මහ බැංකුව විසින් විනිමය අනුපාතය ප්‍රතිප්‍රමාණය කිරීම සහ රුපියල් 200 මට්ටමේ ස්ථාවරව තබා ගැනීම හරහා ගෙවුම් ශේෂ හිඟය (භාණ්ඩ, සේවා සහ ප්‍රාග්ධනය ඉවත්ව යාම) පියවීම සඳහා විදේශ සංචිතය භාවිතා ලදි. එබැවින්, 2021 වර්ෂය අවසානයේ දී විදේශ සංචිතය ඩොලර් මිලියන 3,139 දක්වා කඩා වැටින. ආර්ථිකය ඓතිහාසික අර්බුදයට සහ බංකොලොත් භාවයට ඇද දැමූ විදේශ මුදල් අර්බුදයේ මූල සාධකය මෙය යි.
  • 2021 තුන්වන කාර්තුවේ සිට මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය දැඩි කළ ද, මහ බැංකුව විසින් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් මිල දී ගැනීම හරහා රජයට ද, නිත්‍ය ණය හරහා බැංකුවලට ද අධික ලෙස ණය සැපයීම තුළින් මුදල් මුද්‍රණය ද ඉහළ ගොස් ඇති අතර නිත්‍ය තැන්පතු පරිමාව ද පහළ ගොස් ඇත. 
  • නිත්‍ය තැන්පතු පහළ යාම සහ නිත්‍ය ණය ඉහළ යාම තුළින් ලද මුදල් බැංකු විසින් භාවිතා කළ ආකාරය දත්ත මගින් හෙළි නොවන අතර එවකට පෞද්ගලික ණය දීමේ අවදානම ඉහළ වූ බැවින්, එම මුදල් රාජ්‍ය බැංකු විසින් රජයට අත්තිකාරම් සැපයීම සඳහා භාවිතා වූ බව සැලකිය හැකිය. මෙම රාජ්‍ය අත්තිකාරම් සහ මහ බැංකුව විසින් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් මිල දී ගැනීම හරහා මහ බැංකු විදේශ සංචිතයේ මුදල් තුළින් රාජ්‍ය විදේශ ණය සේවාකරණයට අවශ්‍ය ණය මැවීම සිදු වූ අතර ඊට හේතුව පෙර වර්ෂවල මෙන් රජයට ප්‍රමාණවත් නව විදේශ ණය නොලැබීම යි.

අර්බුදය 2022 වර්ෂයේ දී තවත් දරුණු වන බව දත්තවලින් පෙන්නුම් කරන්නේ කෙසේ ද?

  • 2022 මාර්තු 7 දින විනිමය අනුපාතය පා කිරීම, අප්‍රේල් 8 දින සිට ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාතයන් ඓතිහාසික ලෙස 8% කින් ඉහළ දැමීම, අප්‍රේල් 12 දින රාජ්‍ය විදේශ ණය ගෙවීම පැහැර හැරීම සහ විදේශ වෙළෙඳ සහ විනිමය පාලනයන් රැසක් පැනවීම  සිදු කළ ද, ගෙවුම් ශේෂ හිඟය තවත් ඉහළ ගොස් ඇත. එබැවින්, විදේශ සංචිතය ඩොලර් මිලියන 1,859 දක්වා හීන වන ලදි.
  • එහෙත්, ඩොලර් මිලියන 1,500 ක් පමණ වන අද්‍රවශීලී චීන විදේශ මුදල් හුවමාරු මුදල ඉවත් කළ විට, විදේශ සංචිතය 2022 ආරම්භයේ දී ඩොලර් මිලියන 1,639 සිට දෙවන කාර්තුව අවසානයේ දී ඩොලර් මිලියන 359 දක්වා කඩා වැටී ඇත. එබැවින්, 2022 පළමු භාගය තුළ ඉහළ ගිය ඩොලර් මිලියන 2,814 ක් වූ ගෙවුම් ශේෂ හිඟය, රජයට ලැබුණ විදේශීය මානුෂික ආධාර සහ ඉන්දියානු භාණ්ඩ ණය පහසුකම හරහා පියවන්නට ඇත.
  • පොලී අනුපාතයන් සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගිය ද, නිත්‍ය තැන්පතු, නිත්‍ය ණය සහ මහ බැංකු භාණ්ඩාගාර බිල්පත් කළඹ වේගයෙන් ඉහළ යාම සහ ඒක්ෂණ ණය ගනුදෙනු ක්‍රියාකාරී නොවීම තුළින් දේශීය ආර්ථිකයෙහි සහ මූල්‍ය පද්ධතියෙහි පවතින දැඩි අස්ථායිතාවය විදහා දැක්වෙයි. භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පොලී අනුපාතය 31% මට්ටමට ඉහළ යාම තුළින් රාජ්‍ය අංශයේ මෙන්ම පෞද්ගලික අංශයේ ද දේශීය ණය නොතිරසර භාවය පෙන්වයි.
  • පොලී අනුපාතයන් අධික ලෙස ඉහළ ගිය ද, මහ බැංකුව විසින් විනිමය අනුපාත අවප්‍රමාණය වළක්වමින් නැවත එය මැයි මස 13 දින සිට කෘතීම ලෙස පටු කොරිඩෝවක පාලනය කිරීම සහ ආර්ථික අවපාතය හේතු කොට විදේශ මූල්‍ය ප්‍රවාහයන් තවදුරටත් අඛණ්ඩව දුර්වල වීම දැකිය හැකිය.
  • විදේශ සංචිතය ශුන්‍යයට කඩා වැටීම, ඉහළ පොලී අනුපාතයන්, විදේශ ණය පැහැර හැරීම සහ අනෙක් වෙළෙඳපොළ පාලනයන් හේතු කොට, නිල පුරෝකතනයන් වන 8%-8.5% ක් වූ ආර්ථික සංකෝචනය/අවපාතය සහ 65% ඉක්මවන පාරිභෝගික උද්ධමනය යන දත්තවලින් පෙන්වන පරිදි ආර්ථිකයේ බංකොලොත් භාවය 2022 වර්ෂයේ දී තවත් ඉහළ යන බව ඉතා පැහැදිලි ය.

මහ බැකුවේ නිද්‍රාශීලී ප්‍රතිපත්ති දැක්ම

මේ අනුව, පූර්ව අර්බුද සංඥාවන් සහ බොහෝ දේශීය සහ ගෝලීය ප්‍රතිපත්ති අත්දැකීම් පැවතිය ද, රට ආර්ථික වශයෙන් බංකොලොත් වීම වැලැක්වීම සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රතිපත්ති ගැනීමට මහ බැංකුව අසමත් වූ බවට විවාදයක් නොමැත. ඉහත දැක්වූ දත්ත මහ බැංකුවේ ජාත්‍යන්තරව පුහුණු කරන ලද ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ට ඉංග්‍රීසි හෝඩියේ A, B සහ C අකුරු මෙන් ඉතා හුරු පුරුදු ඒවා වෙයි.

එසේම, මූල්‍ය සහ සාර්ව ආර්ථික පද්ධති අවදානම් හඳුනා ගැනීම සහ කළමනාකරණය පිළිබඳ ව මහ බැංකුවේ පවතින පුළුල් අභ්‍යන්තර පාලන පද්ධතියට මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති කමිටුව, මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති උපදේශන කමිටුව, මූල්‍ය ස්ථායිතා කමිටුව, මූල්‍ය ස්ථායිතා උපදේශන කමිටුව, විදේශ සංචිත කළමනාකරණ කමිටුව, දෛනික වෙළෙඳපොළ මෙහෙයවුම් කටයුතු කමිටුව, බැංකුව පුරා අවදානම් කළමනාකරණ කමිටුව, දේශීය ණය කළමනාකරණ කමිටුව, ආර්ථික පර්යේෂණ දෙපාර්තමේන්තුව,  සාර්ව විචක්ෂණ ආවේක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව  විදේශීය මෙහෙයවුම් කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව, දේශීය මෙහෙයවුම් කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව, අවදානම් කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුව සහ නීති සහ අනුකූලතා දෙපාර්තමේන්තුව අඩංගු විය. මෙම අභ්‍යන්තර පාලන පද්ධතිය 2020 වර්ෂය අවසානය වන තෙක් වසර 10-15 ක පමණ කාලයක් වත්මන් මහ බැංකු අධිපතිගේ ඍජු දායකත්වය, පාලනය සහ මෙහෙයවීම යටතේ පැවතින.

එබැවින්, මෙහිදී සිදු වී ඇත්තේ පූර්ව අර්බුද සංඥාවන් නොදැකීම නොව, රාජ්‍ය දේශපාලනික අනුග්‍රහය ලැබීමේ අරමුණ මත මහ බැංකු ඉහළ නිලධාරීන් විසින් සුභවාදී ආර්ථික ආකල්ප මත අර්බුදය යථාර්ථ වාදීව කියවා නව්‍ය ප්‍රතිපත්ති ගැනීමට ඉදිරිපත් නොවීම යි. ඒ බව මේ දක්වා මහ බැංකු අධිපති වරුන් සහ ඉහළ නිලධාරීන් විසින් මාධ්‍යය වෙත දක්වා ඇති අදහස්වලින් මනාව පැහැදිලි වෙයි.

එසේම, වත්මන් මහ බැංකු අධිපති විසින් උද්ධමන උපරිම වීමේ මට්ටම, IMF බේරුම් පැකේජය, රාජ්‍ය ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සහ උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා සමස්ත ඉල්ලුම පහළ දැමීම පිණිස තවත් ආර්ථිකය හැකිලවීම පිළිබඳ ව සමාජ මාධ්‍ය කතිකාවත් හරහා විවිධ පුරෝකතනයන් සහ මහජන අවදානම් සඥාවන් ප්‍රකාශ කරමින් තවත් දුක් විඳීමට සුදානම් වන ලෙස පොදුජනයාට දැනුම් දෙමින් සිටින අතර ආර්ථිකය පිළිබඳව මුදල් මණ්ඩලය සැහැල්ලුවෙන් පසු වන බව පෙනේ. 

උදාහරණ ලෙස ආර්ථිකයේ ආංශීය පදනමක් මත බැංකු ණය බෙදා හැරීමේ අධිකාරිය මහ බැංකුව වුව ද, ජාතියේ කොඳු නාරටිය වන මෙවර වී අස්වැන්න මිල දී ගැනීම සඳහා රාජ්‍ය බැංකුවලින් රජයට ණය නොලැබීම හේතු කොට ගොවීන් සහ සහල් පාරිභෝගිකයන් වින්දිතයන් වී ඇත.

එබැවින්, ඉහත දැක්වූ දත්ත සහ දැනට පාලනයෙන් පිට පවතින දශක හතරක ඉහළම ගෝලීය උද්ධමන පීඩනය මැද ලෙබනනය, පකිස්ථානය සහ සිම්බාබ්වේ වැනි ශ්‍රී ලංකාව මෙන් අර්බුදයට ලක් වී ඇති රටවල වත්මන් ප්‍රවණතාවයන් දෙස බලන විට වත්මන් අර්බුදයේ රුදුරැම බලපෑම ඉදිරියේ දී දරන්නට වන බව නොරහසකි.

රජය වෙත කෙරෙන කාරුණික උපදේශය

ශ්‍රී ලංකාවේ මහජනයාට වඩාත් වාසිදායක ලෙස මහ බැංකු මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ ව මහ බැංකුව වෙත විධානයන් නිකුත් කිරීමේ අධිකාරිය මුදල් ඇමති වෙත පවතින බැවින්, ආර්ථික අර්බුදය වැලැක්වීම සඳහා මහ බැංකුව විසින් නිසි ප්‍රතිපත්ති නොගැනීමේ වරදට මුදල් ඇමති වරයා වෙත ද වගකීමක් පවතී.

එබැවින්, වත්මන් මුදල් ඇමති වරයා විසින් වහාම කළ යුත්තේ, ආර්ථික අර්බුදය නිරාකරණ විශේෂ පනතක් පාර්ලිමේන්තුව හරහා සම්මත කොට, ඒ අනුව දේශීය සම්පත් කාර්යක්ෂම ලෙස උපයෝජනය තුළින් ආර්ථික අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒම සඳහා පවතින ආර්ථික නීති ව්‍යුහය අභිමවා ගොස් අදාළ රාජ්‍ය ආයතන, රාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ ප්‍රධාන පෞද්ගලික ව්‍යාපාරික ආයතන වෙත ක්‍රියාකාරී කාර්යසාධන ඉලක්කයන් පැවරීම යි. 

මෙහිදී විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුත්තේ, ආර්ථිකයේ මූල්‍ය සහ මූර්ත සැපයුම් අවහිරතාවන් ඉවත් කොට නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය කඩිනමින් උත්තේජනය කිරීම යි. එය රාජ්‍ය නිලධාරීන් විසින් සකසන නව චක්‍රලේඛනයන්ගෙන් අපේක්ෂා කළ නොහැකිය. ඒ බව වත්මන් වී අස්වැන්න මිල දී ගැනීමට මුදල් සපයා ගැනීමට රජයට නොහැකි වීම තුළින් මනාව පැහැදිලි වෙයි.

මීට උදාහරණ ලෙස ඇමෙරිකාවේ කෙයාස් පනත සහ උද්ධමනය පහළ දැමීමේ පනත, බ්‍රිතාන්‍යයේ උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා රාජ්‍ය මූල්‍ය විනය නොව ආර්ථික වර්ධනය ඉලක්ක කෙරෙන රාජ්‍ය මූල්‍ය උත්තේජනයන් සැපයෙන අතුරු/කුඩා අයවැය සහ 2020 දී යුරෝපයේ අයවැය/ණය නීති අත්හිටුවීම 2023 වර්ෂයට ද බලාත්මක කිරීමේ යෝජනාව දැක්විය හැකිය. බ්‍රිතාන්‍ය මුදල් ඇමති වරයා පත් වූ විගස මුදල් ලේකම්ගේ සේවය අවසන් කොට නව ලේකම් වරයෙකු පත් කිරීමට ක්‍රියා කළ අතර ඊට හේතුව ලෙස දැක්වූයේ තමාට අවශ්‍ය රාජ්‍ය මුදල් අවකාශය නොව කඩිනම් ආර්ථික වර්ධන අයවැයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට දක්ෂ මුදල් ලේකම් වරයෙකු බව යි. එසේම, යුක්‍රේන යුද්ධයට චෝදනා කිරීම නවතා තම උද්ධමන පාලන වගකීම ඉටු කරන ලෙස එංගලන්ත මහ බැංකුවට ද අනතුරු හඟවන ලදි.

එබැවින්, ඉක්මන් ආර්ථික ප්‍රසාරණයක් නොමැතිව මෙම ආර්ථික අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමට ශ්‍රී ලංකාවට නොහැකි බව සරල කරුණකි. එසේ නොමැතිව අර්බුදයට වගකිව යුතු නිලධාරීන් එම තනතුරුවල රඳවා ගැනීම, කිසිම පළපුරුද්දක් නොමැති උපදේශන කමිටු පත් කිරීම, විදේශ මුදල් සහ තාක්ෂණික ආධාර අයැදීම, මහ බැංකු අධිපති සහ මුදල් ලේකම්ගේ අභිමතය මත පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය රහිතව ජාතික මූල්‍ය සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති ස්වාධීනත්වය කැප කරමින්  IMF ගැලවුම් පැකේජයම පසුපස යාම සහ පවතින රාජ්‍ය අයවැය ක්‍රමවේදය හරහා අර්බුදය නිරාකරණය කිරීමේ දැක්මක් අනුගමනය කිරීම තුළින් සිදු වන්නේ, නව දේශීය සහ ගෝලීය භූදේශපාලනික බලපෑම් සහ ගැටුම්වලට මුහුණ දීමේ අවදානම් ඉහළ යාම යි.

මෙහිදී, එන්න එන්නම හැකිලෙන ආර්ථිකයක බදු සහ රාජ්‍ය සේවා මිල ගණන් ඉහළ දැමීම සහ රාජ්‍ය සේවා වියදම් කපා හැරීම තුළින් අර්බුදයේ බර මෙන්ම රාජ්‍ය තන්ත්‍රයේ බර ද, පොදුජනයාගේ කර මතම තබා ගෙන යාමට උත්සාහ කිරීම ප්‍රජාතන්ත්‍ර වාදයට සහ අර්බුද කළමනාකරණ ප්‍රතිපත්ති ක්‍රමවේදයට එරෙහි වීමක් වන බැවින් එහි සමාජීය ප්‍රතික්‍රියාවන් ඉතා කර්කෂක විය හැකිය. 

එබැවින්, රාජ්‍ය තන්ත්‍රය මූල්‍යකරණය කිරීම සඳහා රජය සතු මුදල් මුද්‍රණ සහ ණය ගැනීමේ බලතල භාවිතා කිරීම වඩාත් පොදුජන හිතකර වෙයි. ඊට හේතුව, පවතින අර්බුදය තුළ සමස්ත නිෂ්පාදනය සහ සැපයුම ඉහළ දැමීමකින් තොරව උද්ධමනය පාලනය කිරීමට රජයට කෙසේවත් නොහැකි වීම යි.

එසේම, ආර්ථික අර්බුදය පිළිබඳ ස්වාධින විමර්ශනයක් කිරීම තව තවත් පමා වීමෙන් සිදු වනුයේ රජයට එරෙහිව නැගී එන සමාජීය අරගලයන්ට ආයුධ සැපයීම යි.

 (වත්මන් ශ්‍රී ලංකා ඓතිහාසික ආර්ථික අර්බුදය නිරකරණයට අවශ්‍ය නව්‍ය ප්‍රතිපත්ති කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ ව සිදු වන කාලීන විද්වත් කතිකාවතට හුදෙක් වෘත්තීය අභිලාෂයෙන් දායක වීමේ අරමුණින් මෙම ලිපිය කෙටියෙන් සකසන ලදි.)

පි සමරසිරි 

හිටපු නියෝජ්‍ය අධිපති, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව 

(හිටපු බැංකු අධීක්ෂණ අධ්‍යක්ෂක, මහ බැංකු සහකාර අධිපති, මහ බැංකු මුදල් මණ්ඩල ලේකම්, ණය තොරතුරු කාර්යාංශයේ සභාපති, ශ්‍රී ලංකා ගිණුම් සහ විගණන ප්‍රමිති සමීක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපති, ශ්‍රී ලංකා බැංකු කරුවන්ගේ ආයතනයේ උප සභාපති සහ සභාපති, ශ්‍රී ලංකා රක්ෂණ නියාමන කොමිසමේ සාමාජික, ශ්‍රී ලංකා විනිමය සහ සුරකුම්පත් කොමිසමේ සාමාජික සහ බැංකු සහ ආර්ථික විද්‍යා ග්‍රන්ථයන් 10 ක කතෘ)

උපුටා ගැනීම

economydiscovery. blogspot .com

සත්ව ආහාර වෙනුවෙන් වාරණයක් : කිකිළියන් බිත්තර වර්ජනයක !

සහල් හෝ වී සත්ත්ව ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා විකිණීම හෝ භාවිත කිරීම තහනම් කරමින් පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරිය විසින් අතිවිශේෂ ගැසට් නිවේදනයක් ප්‍රකාශයට පත්කර තිබේ.

2003 අංක 09 දරන පාරිභෝගික කටයුතු අධිකාරී පනත යටතේ මෙම නියෝගය අද (24) සිට ක්‍රියාත්මක වේ.

ඒ අනුව කිසිදු ආනයනකරුවෙකුට, නිෂ්පාදකයෙකුට, වෙළෙන්දෙකුට හෝ බෙදාහරින්නෙකුට සත්ත්ව ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා හෝ වෙනත් අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස සෘජුවම සහල් හෝ වී ආනයනය කිරීමට, විකිණීමට, හෙළිදරව් කිරීමට හෝ විකිණීමට, ගබඩා කිරීමට, ප්‍රවාහනයට, බෙදා හැරීමට හෝ මිලදී ගැනීම තහනම් ය.

කිකිළියන් බිත්තර වර්ජනයක !

මේ අතර කුකුළු කෑම මිල ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමෙන් රටපුරා ගොවිපොළවල 90% ක් බිත්තර දැමූ කිකිළියන්ගේ ප්‍රතිශතය මේ වනවිට 50% ක් දක්වා පහත වැටී ඇතැයි වාර්තා වෙයි .

සමස්ත ලංකා බිත්තර නිෂ්පාදකයන්ගේ සංගමයේ සභාපති සරත් රත්නායක මේ සම්බන්ධයෙන් මාධ්‍ය වෙත අදහස් දක්වා ඇත.

ඊට අනුව රටේ පවතින ඩොලර් හිඟය හේතුවෙන් කුකුළු ආහාර ආනයනය සීමා වී ඇත. එයින් විටමින් වර්ග ඇතුළු අමුද්‍රව්‍ය 10කට ආසන්න ප්‍රමාණයක මිල ඉහළගොස් තිබේ.

එම නිසා මේ වනවිට වෙළෙඳපොළේ බිත්තරයක මිල රුපියල් 48 – 50 අතර වන බව සභාපතිවරයා පවසා ඇත .

බිත්තර දමන කිකිළියන්ට දිනපතා ආහාර ලබාදිය යුතු වුවද පවතින අර්බුදය හමුවේ ආහාර නොමැතිවීමෙන් රටපුරා ගොවිපොළවල කිකිළියන් බිත්තර දමන ප්‍රතිශතය මෙලෙස අඩු වී තිබෙන බවත් සභාපතිවරයා සඳහන් කර ඇත .

සතොසෙන් භාණ්ඩ 12 කට : මිල සහනයක් !

සතොස මගින් මිලදී ගත හැකි භාණ්ඩ 12ක මිල ගණන් අඩුකර ඇති බව වාර්තා වෙයි .

සතොස සභාපති පසඳ යාපා අබේවර්ධන අද (23) පැවති මාධ්‍ය හමුවකට එක්වෙමින් එම මිලගණන් ඉදිරිපත් කළේය.

WhatsApp Image 2022 08 23 at 12.06.15 768x576 1

ඊට අනුව ආනයනික පොන්නි සම්බා කිලෝවක් රුපියල් 21කින් මිල අඩු කර ඇති අතර එහි නව මිල රු 194කි.

පරිප්පු කිලෝවක් රුපියල් 25කින් මිල අඩු කර ඇති අතර නව මිල රු 460කි.

දුඹුරු සීනි කිලෝවක් රුපියල් 2කින් මිල අඩු කර තිබෙන අතර නව මිල රු 310කි.

ආනයනික නාඩු හාල් කිලෝවක් රුපියල් 2කින් මිල අඩු කර ඇති අතර නව මිල රු 198කි.

හාල්මැස්සෝ කිලෝවක් රුපියල් 25කින් මිල අඩුකර ඇති අතර නව මිල 1,375කි.

ලංකාවේ සාගතය වෙනුවෙන් : UN ලෝකයෙන්ම ආධාර ඉල්ලයි !

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ශ්‍රී ලංකා කාර්යාලය, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සමග ඒකාබද්ධව මෙරට මානුෂීය අවශ්‍යතා සඳහා මුදල් රැස් කිරීමේ වැඩසටහනක් ආරම්භ කර තිබේ.

එම කාර්යාලය නිකුත් කළ නිවේදනයේ සඳහන් වන්නේ මෙරට ජනගහනයෙන් සියයට 22කට ආහාර අධාර අවශ්‍ය අතර පවුල්වලින් සියයට 86ක් ආහාර ගැනීම අඩුකිරීම හෝ ආහාර ගැනීම මඟහැරීම සිදු කරන බවය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ කොළඹ කාර්යාලය ඊයේ (09) නිකුත් කළ නිවේදනයේ දැක්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් මානුෂිය අවශ්‍යතා සහ ප්‍රමුඛතා සැලැස්මක් දියත් කළ බවය.

ජුනි සිට සැප්තැම්බර් අතර කාලයේ ආර්ථික අර්බුදයෙන් දරුණු ලෙස පීඩාවට පත්වන ලක්ෂ 17ක් වූ ජනතාවට ක්ෂණික ජීවිතාරක්ෂක ආධාර සැපයීම සඳහා අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 47.2 ලෝක ප්‍රජාවගෙන් ඉල්ලා සිටීම මෙහි අරමුණ වෙයි.

මෙරට මානුෂීය ආධාර අවශ්‍ය ජනගහණය ලක්ෂ 57ක් බවත් ඉන් මෙම ලක්ෂ 17ක පිරිස වඩාත් අවදානම් කාණ්ඩයක පසුවන අතර ඔවුන්ට ක්ෂණික ආධාර අවැසි බවද ඔවුන් පවසයි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ශ්‍රී ලංකාවේ නේවාසික සම්බන්ධීකාර හනා සිංගර් මහත්මිය පෙන්වා දෙන්නේ දැන් දැන්ම පියවර නොගතහොත් මෙරට බොහෝ පවුල්වලට සිය මූලික ආහාර අවශ්‍යතා සපුරාගැනීමට නොහැකි වනු ඇති බවය.

කලක් ශක්තිමත්ව පැවති ශ්‍රී ලංකාවේ සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය දැන් අනතුරේ වැටි ඇති බවත් ජීවනෝපාය රැසක් බිඳවැටී ඇති බවත් ඇය පැවසුවාය.

හනා සිංගර් මහත්මිය වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙන්නේ මේ එළඹ ඇත්තේ දැන් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාව වෙත සිය සහයෝගය ලබාදිය යුතු කාලය බවය.

එම නිසා මෙම ආධාර සැලැස්මට කඩිනම් සහාය ලබාදෙන ලෙස එක්සත් ජාතීන්, මානුෂීය හවුල්කරුවන්ගෙන්, පෞද්ගලික අංශවලින් සහ පුද්ගලයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටී.

ජනගහනයෙන් සියයට 22කට දැනට ආහාර ආධාර අවශ්‍ය වන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙරට කාර්යාලය නිකුත් කළ නිවේදනයේ දැක්වෙයි.

එමෙන්ම මෙරට පවුල්වලින් 86%ක් ආහාර ගැනීම අඩුකිරීම, ආහාර ගැනීම මඟහැරීම ඇතුළු ක්‍රියාමාර්ගවලට මේ වනවිට අවතීර්ණ වී ඇති බව නවතම සමීක්ෂණයක දත්ත ඇසුරෙන් ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.

මැයි මස අවසන් වනවිට අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ 200ක තොග අවසන් වනු ඇති අතර ඉදිරි මාස 2ත් 3ත් තුළ තවත් ඖෂධ වර්ග 163ක තොග නිමාවනු ඇති බවත් ඔවුන් පවසයි.

එමෙන්ම අත්‍යවශ්‍ය ශල්‍යකර්ම උපාංග 2,724ක් සහ සාමාන්‍ය රසායනාගාර ද්‍රව්‍ය 250ක තොග අවසන් බවත් එහි සඳහන්ය.

– Aruna

අපනයන වෙළෙඳ පොළට සුබ පුවතක් : බ්‍රිතාන්‍ය වෙළෙඳ යෝජනා ක්‍රමයට ශ්‍රී ලංකාවත් !

බ්‍රිතාන්‍යයේ ක්‍රියාත්මක සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සඳහා ක්‍රියාත්මක වෙළඳ යෝජනා ක්‍රමයට ශ්‍රී ලංකාවද ඇතුළත් කර ඇත .

මේ බව සඳහන් කරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය මහකොමසාරිස් සාරා හල්ටන් සිය ට්වීටර් ගිනුමේ සටහනක් තබා ඇත.

ඒ අනුව මෙම වැඩපිළිවෙළ හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන නිෂ්පාදනවලින් 80% කට වැඩි ප්‍රමාණයකට තීරුබදු රහිතව බ්‍රිතාන්‍ය වෙළෙඳපොළ වෙත පිවිසීමට අවස්ථාව හිමි වෙයි.

එසේම තවත් නිෂ්පාදන 150 කට අධික ප්‍රමාණයක තීරුබදු ඉවත් වීමක් මෙම වැඩසටහන හරහා සිදුවන බවත් ශ්‍රී ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය මහ මහකොමසාරිස් සාරා පවසයි .

2023 වසරේ දී බලාත්මක වන මෙම බදු සහන ක්‍රමය බ්‍රිතාන්‍ය හඳුන්වා දී ඇත්තේ, GSP+ බදු සහන ක්‍රමය වෙනුවටය.

බ්‍රිතාන්‍ය යුරෝපා සංගමයෙන් ඉවත් වීමත් සමග GSP+ බදු සහනය යටතේ අපනයනය කළ භාණ්ඩවලට අදාල වරණීය තීරුබදු සහනය රටවල් රැකසට අහිමිව ගියේය. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සඳහා වූ මෙම වෙළෙඳ යෝජනා ක්‍රමය හඳුන්වා දී ඇත්තේ , ඒ සහන අහිමිවූ රටවල් වෙත සහන සැපයීමේ අපේක්ෂාවෙනි.

මේ සම්බන්ධයෙන් ලංකාවේ මහ බ්‍රිතාන්‍ය මහකොමසාරිස් සාරා හල්ටන් තැබු ට්වීටර් සටහන පහත දැක්වෙයි .

sarh

 

කිරිපිටි මිල යළිත් ඉහළට !

කිරිපිටි මිල ඉදිරි දින කිහිපයේ දී අනිවාර්යයෙන් ඉහළ යන තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කරන බව වෙළඳ පොළ ආරංචි මාර්ග පවසයි .

ඒ පසුගිය 31 වැනිදා සිට බදු වර්ග කිහිපයක ඉහළ නැංවීම මත කිරිපිටි මිල ඉහළ දැමීමට දේශීය මෙන්ම විදේශීය ආනයන කිරිපිටි සමාගම් ගෙන ඇති තීරණයක් නිසා බවත් වාර්තා වෙයි.

දැනට වෙලදපලේ ආනයනික ග්‍රෑම් 400 කිරි පැකට්ටුවක් අලෙවි කරන්නේ රුපියල් 1020 ක මිලකටත් කිරිපිටි කිලෝග්‍රෑමයක පැකට්ටුවක් රුපියල් 2,545 කට දැනට අලෙවි වෙයි.

සාර්ව ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති රාමුවක් ක්‍රියාත්මක වන තුරු : ලෝක බැංකුවේ මූල්‍ය ආධාර නෑ !

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමාණවත් සාර්ව ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති රාමුවක් ක්‍රියාත්මක වන තුරු නව මූල්‍ය පහසුකම් ශ්‍රී ලංකාවට ලබා නොදෙන බව ලෝක බැංකුව ඊයේ (28) නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ප්‍රකාශ කළේය.

ඒ සඳහා ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ඇති කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් ගැඹුරු ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍ය බව ලෝක බැංකුව නිකුත් කළ නිවේදනයේ දැක්වේ.

එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් ආර්ථික අර්බුදයට මුල් වූ ව්‍යූහාත්මක හේතූන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමද සිදු විය යුතු බව එම නිවේදනයේ වැඩි දුරටත් සඳහන් වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති වී තිබෙන වත්මන් ආර්ථික අර්බුදය පිළිබඳව සහ ඉන් ශ්‍රී ලාංකික ජනතාවට එල්ල වන බලපෑම පිළිබඳ දැඩි කණස්සල්ලට පත් ව ඇති බව ලෝක බැංකුව ප්‍රකාශ කළේය.

දුප්පත් සහ අවදානමට ලක් වූ පවුල් වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති වී තිබෙන උග්‍ර අත්‍යාවශ්‍ය භාණ්ඩ හිඟය මඟ හරවා ගැනීමට ඖෂධ, ගෑස්, පොහොර, පාසල් ළමුන්ට ආහාර සහ දැඩි අවදානමට ලක් වූ පවුල් වලට මුදල් ආධාර ලබා දීම සඳහා ලෝක බැංකුව ශ්‍රී ලංකාවට දැනටමත් අනුමත කර ඇති මූල්‍ය ව්‍යාපෘති වල සම්පත් නැවත සකස් කරන බව ලෝක බැංකුව නිකුත් කළ නිවේදනයේ දැක්වේ.

ඊයේ(28) වන විට ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලර් මිලියන 160 ක මුදලක් හදිසි අවශ්‍යතාවයන් වෙනුවෙන් නැවත සකස් කර නිදහස් කර ඇතැයි ලෝක බැංකුව පෙන්වා දුන්නේය.

දුප්පත් සහ දැඩි අවදානමට ලක් වූ පවුල් වෙනුවෙන් අවශ්‍ය සහාය ලැබෙන බවට තහවුරු කිරීම සඳහා ආයතන, සංවිධාන සමඟ සමීපව කටයුතු කරමින් ලෝක බැංකු ආධාර යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ව්‍යපෘති නිරීක්ෂණය කරන බව ලෝක බැංකුව නිකුත් කළ නිවේදනයේ දැක්වේ.

කඩිනමින් ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍යයි !

ලෝක බැංකුව නිකුත්කළ නිවේදනය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිචාර දක්වමින් දේශපාලන - ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ ලංකාව කඩිනමින් ආර්ථිකයේ ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ වෙත යොමුවිය යුතුව ඇති බවයි.

එහිදී සුදු අලි බවට පත්ව ජාතික ආර්ථිකය කෙරෙහි පීඩනය එල්ල කරන රාජ්‍ය ව්‍යවසායන් සම්බන්ධයෙන් රැඩිකල් තීන්දු ක්‍රියාත්මක කිරීමට යොමුවිය යුතු බවත් ඔවුන් පවසයි .

සම්ප්‍රදායික වාමාංශිකයන් සහ වෘත්තීය සමිති මෙහිදී විරෝධය දැක්වීම අනිවාර්යයක් විය හැකි නමුත් , පවතින අර්බුදයේ දිග පළල සහ ගැඹුර සම්බන්ධයෙන් ජනතාව වෙත නිසි අවබෝධයක් ලබාදීමට ආණ්ඩුව ක්‍රියාත්මක විය යුතු බවත් ඔවුන් පවසයි .

එහිදී පටු මැතිවරණ සටන් පාඨ සහ රාජ්‍ය දේපළ යන ජාතික මිත්‍යාව අතික්‍රමණය කිරීම ආණ්ඩුව වෙත අභියෝගයක් විය හැකි නමුත් , දීර්ඝ කාලීනව තවදුරටත් අර්බුදයේ ගිලෙනවාද නැද්ද යන්න ජනතා විනිශ්චය වෙත යොමුකළ යුතු බවත් දේශපාලන - ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් අවධාරණය කරයි.

මෙහිදී පටු දේශපාලන සීමා මායිම් වලින් ඉවත්ව සර්ව පාක්ෂික ආණ්ඩුවක් තුළ යථාර්ථවාදී ලෙස කටයුතු කිරීම ජනතා නියෝජිතයන් වෙත බලපෑම් කිරීමට අවශ්‍ය බවත් ඔවුන් වැඩිදුරටත් පවසයි .

රුපියල සතෙන් සතේ හැදෙන ලකුණු !

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කළ දෛනික විනිමය අනුපාතිකයේ අද (01) ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලරයක විකුණුම් මිල ශත 65 කින් පහල ගොස් ඇත .

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව අද (01) ප්‍රකාශයට පත් කළ දෛනික විනිමය අනුපාතිකයට අනූව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලරයක විකුණුම් මිල රුපියල් 365.09 ක් ලෙස සටහන් විය. ගැණුම් මිල සටහන් වූයේ රුපියල් 355.12 ලෙසය.

කෙසේ වුවත් මූල්‍ය වෙළෙඳ පොළ විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ මෙරට තත්ත්වය තවමත් බරපතළ බවය.

ජූලි 31 වන විට ගෑස් පෝලිම් අවසන් කරනවා : ලිට්‍රෝ සභාපතිගෙන් සහතිකයක් !

ජූලි මස 31 දින වනවිට මෙරට ගෑස් පෝලිම් අවසන් කරන බව ලිට්‍රෝ ගෑස් සමාගමේ සභාපති මුදිත පීරිස් පවසා ඇත .

ඒ සඳහා මේ මාසයට අවශ්‍ය වන ගෑස් මෙට්‍රික් ටොන් 33,000ම ඇණවුම් කර ඇති බවත් ඔහු පවසා ඇත .

ලබන ඔක්තෝබර් මාසය දක්වා මෙලෙස අඛණ්ඩව ගෑස් අලෙවිය පවත්වාගෙන යා හැකි අතර අනතුරුව ඉදිරි වසර සඳහා ගෑස් මිලට ගැනීම සඳහා ටෙන්ඩරයක් කැඳවන බවත් ලිට්‍රෝ සභාපතිවරයා සඳහන් කර ඇත .

ගෑස් ආනයනය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ඩොලර් තම සමාගම සතුවන බැවින් ඉදිරියේ ගෑස් අර්බුදයක් හටනොගනු ඇති බවට සහතිකයක් ද ඔහු දී තිබීම විශේෂත්වයකි.

ඔහු මේ අදහස් දක්වා ඇත්තේ දේශය පුවත්පත වෙත ප්‍රකාශයක් කරමින් ය.

අදාළ පුවත අනුව පසුගිය සති කිහිපය තුළ ගෑස් සිලින්ඩර ලක්ෂ 7 ½ක් වෙළෙඳපොළට නිකුත් කර තිබේ.

දැනට ගණන් බලා ඇති ආකාරයට කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ ගෑස් අවශ්‍යතාවෙන් 50%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සපුරා ඇතැයි ද සභාපතිවරයා සඳහන් කර ඇත .

මුදිත පීරිස් ලිට්‍රෝ සමාගමේ සභාපති ධූරය ලැබුවේ ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ , අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙසත්, මුදල් අමාත්‍යවරයා ලෙසත් පත්වූ අවස්ථාවේ ය. එසේම ඔහු හිටපු මුදල් අමාත්‍ය රවී කරුණානායක ගේ ළඟම ගෝලයකු ලෙස ප්‍රසිද්ධ අතර රවී කරුණානායක මුදල් අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළ සමයේදී ද ලිට්‍රෝ සමාගමේ සභාපති ලෙස පත්කර තිබිණ .

බදු වැඩිවෙන හැටි මෙන්න !

එකතු කළ අගය මත බද්ද සියයට 8 සිට සියයට 12 දක්වා වැඩි කිරීමට රජය යෝජනා කර තිබේ.

කඩිනමින් සහ ආසන්න කාලීනව හඳුන්වා දීමට යෝජිත බදු සංශෝධන පිළිබඳව නිවේදනය කරමින් අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය පවසන්නේ විදුලි සංදේශ බද්ද සියයට හෙට 11.25 සිට 15% දක්වා වැඩි කිරීමට යෝජනා කරන බවයි.

ලබන ඔක්තෝම්බර් පළවෙනිදා සිට ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිත බදු යෝජනා ලෙස පුද්ගල ආදායම් බදු සහනය රුපියල් මිලියන තුනේ සිට රුපියල් මිලියන 1.8 දක්වා අඩු කිරීමට යෝජනා කර ඇත.

බදු අය කළ හැකි ආදායම මත බදු කාණ්ඩ රුපියල් මිලියන තුනේ සිට රුපියල් මිලියන 1.2 දක්වා අඩු කිරීම සහ එක් එක් බදු කාණ්ඩයට සියයට හතරේ සිට සියය⁣ට 32 දක්වා බදු අනුපාත පැනවීමට ද සේවා නියුක්ති ආදායම මත රඳවා තබා ගැනීමේ බදු අනිවාර්ය කිරීමට ද යෝජනා කර තිබේ.

රඳවා තබා ගැනීමේ බදු අනිවාර්ය කිරීම, පොලී හා ලාභාංශ මත රඳවා තබා ගැනීමේ බදු අවසානාත්මක ගෙවීම් ලෙස සැලකීම සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පුරවැසියන් සඳහා රුපියල් මිලියන 1.5 ක පොලී අදායම මත සහනය නැවත හඳුන්වා දීමට ද යෝජනා කර ඇත.

වෘත්තිකයන් වැනි පුද්ගලයන් වෙත සිදුකරන මසකට රුපියල් ලක්ෂයක් ඉක්මවන සේවා ගෙවීම් මත රඳවා ගැනීමේ බද්දක් පැනවීම ද එම යෝජනා මාලාවේ ඇතුළත්ය.

සංස්ථාපිත ආදායම් බදු අනුපාතය සියයට 24 සිට සියයට 30 දක්වා වැඩි කිරීම සහ සහනදායී බදු අනුපාතය සියයට 14 සිට 15% දක්වා වැඩි කිරීම,එකතු කළ අගය මත බද්ද සඳහා ලියාපදිංචි කිරීමේ සීමාව වසරකට රුපියල් මිලියන 300 සිට වසරකට රුපියල් මිලියන 120 දක්වා අඩු කිරීම,පදිංචියට යෝග්‍ය සහාධිපත්‍ය තට්ටු නිවාස සඳහා ලබාදෙන ලද එකතු කිරීම මත බදු නිදහස් කිරීම ඉවත් කිරීමටද යෝජනා කර ඇත.

සූදු ව්‍යාපාර ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධ වාර්ෂික බද්ද රුපියල් මිලියන 200 සිට රුපියල් මිලියන 500 දක්වා වැඩි කිරීමට ද ඔට්ටු ව්‍යාපාර සම්බන්ධයෙන් වාර්ෂික බද්ධ අනු නියෝජිතයකු මගින් සිදුකරන අවස්ථාවකදී රුපියල් මිලියන හතර සිට රුපියල් මිලියන 5 දක්වා ද සජීවී විකාශන පහසුකම් භාවිතා කරමින් සිදුකරන ගෙන යන අවස්ථාවක දී රුපියල් මිලියන 0.6 සිට රුපියල් මිලියන 1 දක්වා ද,සජීවී විකාශන පහසුකම් භාවිතා නොකරමින් සිදුකරගෙන යන අවස්ථාවකදී රුපියල් 50000 සිට රුපියල් 75000 දක්වා වැඩි කිරීමට ද යෝජනා කර ඇත.

2023 වසරේ අප්‍රේල් 1 වන දින සිට ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිත ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව ද අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය නිවේදනය කර ඇති අතර වාසික සමාගමක් විසින් නිර්වාසික තැනැත්තෙකු වෙත ගෙවනු ලබන ලාභාංශ ආදායම් බද්දට යටත් කරන බව එහි දක්වා තිබේ.

Lankadeepa

ඉන්ධන සංචිත ඉහළට !

දින 22 ක් සඳහා ප්‍රමාණවත් පෙට්‍රල් සංචිත මෙන්ම ඉදිරි දින 30ක කාලයක් සඳහා ප්‍රමාණවත් ඩීසල් සංචිත රට තුළ පවතින බව ද ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව පවසයි.

මේ අතර ඊයේ (22) දිනය තුළ ඩීසල් මෙට්‍රික් ටොන් 4000 ක් දිවයින පුරා ඉන්ධන පිරවුම්හල් වෙත බෙදා හැර ඇති බවත් වාර්තා වෙයි .

ඒ අනුව මීට පෙර හිඳීගොස් තිබූ මෙරට තෙල් සංචිත ක්‍රමයෙන් ඉහළ යමින් ඇති බවත් වාර්තා වෙයි .

මේ අතර ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව පැවසුවේ පෙට්‍රල් මෙට්‍රික් ටොන් තුන්දහසක් ද ඉන්ධන පිරවුම්හල් වෙත බෙදා හැර ඇති බවයි.

සමස්ත ලංකා ඉන්ධන පිරවුම්හල් හිමියන්ගේ සංගමය පවසන්නේ වාහන අංකය අනුව ඉන්ධන ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙලට යහපත් ප්‍රතිචාර ලැබී ඇති බවය.

මිල 70% කින් ඉහළ යයි : එළවළු කාලා හමාරයි !

උඩරට සහ පහතරට එළවළු මිල මේ වනවිට 70%කින් ඉහළ ගොස් ඇති බව සමස්ත ලංකා විශේෂිත ආරථික මධ්‍යස්ථාන හා මැනිං වෙළඳපොල සංගමයේ සභාපති අරුණ ශාන්ත හෙට්ටිආරච්චි පවසයි .

ඔහු මේ බව සඳහන් කර ඇත්තේ ඊයේ (20) මාධ්‍ය හමුවේ අදහස් දක්වමින් ය.

දරාගත නොහැකි අන්දමින් පොහොර මිල ඉහළ නැගීම හා ඉන්ධන අර්බුධය හේතුවෙන් ප්‍රවාහනයට බාධා ඇතිවීම ඇතුළු තවත් ගැටළු රැසක් මේ මිල ඉහළ යාමට හේතු වී ඇතැයිද ඔහු පවසා ඇත .

පවතින තත්වය හමුවේ තක්කාලි කිලෝවක් 600ත් 700ත් අතර මිලකටත්, බෝංචි කිලෝවක් රුපියල් 500ත් 550ත් අතර මිලකටත්, අමුමිරිස් කිලෝවක් රුපියල් 650ත් 700ත් අතර මිලකටත්, මාලු මිරිස් කිලෝවක් රුපියල් 480ත් 500ත් අතර මිලකටත්, කැරට් කිලෝවක් රුපියල් 300ත් 350ත් අතර මිලකටත්, බීට් රූට් කිලෝවක් රුපියල් 160ත් 190ත් අතර මිලකටත් අලෙවි වන බවත් සභාපතිවරයා පවසා තිබේ.

පවතින තත්වය හමුවේ තවත් මාසයක් යනවිට දැඩි එළවළු හිඟයක් ඇතිවන බවද ඔහු අනතුරු ඇඟවීමක්ද සිදුකර ඇත .

මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ රසායනික පොහොර ආනයනය තහනම් කරමින් ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ගනුලැබූ වැරදි තීන්දුව හේතුවෙන් එළවළු මිල මෙසේ ඉහළ යාමට ප්‍රධාන හේතුව ලෙස සැලකිය හැකි බවයි .

එසේම ඉදිරියට ආහාර අහේනියක් රටේ ඇතිවීමේ අවාසනාවන්ත තත්ත්වයක පෙරලකුණු දක්නට ඇති බවත් ඔවුන් පවසයි .

මෙය රටේ ජනතාවගේ වත්මන් අසහනකාරීත්වය තවත් වර්ධනය කරන්නක් විය හැකි බැවින් , කඩිනමින් අග්‍රාමාත්‍ය රනිල් වික්‍රමසිංහ යෝජනා කර ඇති 2022 දෙසැම්බර් දක්වා වන සහන අයවැය කඩිනම් කළ යුතු බවත් ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් අවධාරණය කර සිටියි.

ලිට්‍රෝ ගෑස් සිලින්ඩර ලක්ෂ 06 ක් බෙදයි !

ගෘහස්ථ ගෑස් සිලිණ්ඩර ලක්ෂ 06 ක ප්‍රමාණයක් දිවයිනපුරා බෙදාහැර ඇති බව ලිට්‍රෝ සමාගම පවසයි.

සමාගම පවසන ආකාරයට ඉකුත් 11 වනදා සිට ඊයේ දිනය දක්වා කාලය තුළ මෙසේ බෙදාහැරීම් කටයුතු සිදුකර ඇත .

එසේම මේ වන විට ගෑස් මෙට්ට්‍රික් ටොන් 3,300 බැගින් වූ නෞකා දෙකක් පෙරේදා (18) දිවයිනට ළඟාවූ බවත් එම නෞකා දෙකෙහි ඇති ගෑස් තොග මේ වනවිට ගොඩබා අවසන් බවත් වාර්තා වෙයි .

ඒවා කඩිනමින් වෙළදපොළට නිකුත් කරන බවත් සමාගම පවසන අතර ඉදිරි දිනවලදී ද අඛණ්ඩව ගෑස් සපයන බවත් ඒ වෙනුවෙන් ආණ්ඩුව කටයුතු සම්පාදනය කර ඇති බවත් සඳහන් කරයි .

 

නීත්‍යානුකූල නොවන ලෙස ඉපයූ ඩොලර් වලට : සහන කාලයක් !

නීත්‍යනුකූල නොවන ආකාරයෙන් උපයා ළඟ තබා ගෙන සිටින ඩොලර් බැංකුවල තැන්පත් කිරීම සඳහා සති 02ක සහන කාලයක් ලබා දෙන බව මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ පවසයි.

මහ බැංකු අධිපතිවරයා එලෙස පවසා සිටියේ මුදල් ප්‍රතිපත්ති විවරණයට අදාළව මහ බැංකුවේ ඊයේ (19) පැවැති මාධ්‍ය හමුවේදීය.

දැනට පවතින නීතිය අනුව අමෙරිකානු ඩොලර් 15,000කට වඩා වැඩි මුදලක් ළඟ තබා ගැනීම නීත්‍යනුකූල නොවන බවද ළඟ තබාගත හැකි එම ඩොලර් ප්‍රමාණය අමෙරිකානු ඩොලර් 10,000 දක්වා අඩු කිරීමට කටයුතු කරන බවද අධිපතිවරයා එහිදී ප්‍රකාශ කළේය.

නීත්‍යනුකූල නොවන පරිදි ළඟ තබාගෙන ඇති ඩොලර් සම්බන්ධයෙන් වන මහ බැංකු නීති රෙගුලාසි යටතේ පියවර ගෙන ඒ සම්බන්ධව නීත්‍යනුකූලව කටයුතු කිරීම සඳහා අදාළ අංශවලට දැනුම් දීමට කටයුතු කරන බවද ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ පවසයි.

Lanka truth

Page 1 of 5